Životna sredina

Stara planina i Kučaj-Beljanica novi nacionalni parkovi u Srbiji

Stara planina i Kučaj-Beljanica novi nacionalni parkovi u Srbiji

Foto: Snežana Ilić

Objavljeno

06.01.2022.

Država

Komentari

0

Podeli

Objavljeno

06.01.2022.

Država

Komentari

0

Podeli

Srbija će proglasiti dva nova nacionalna parka nakon 40 godina, to su Stara planina i Kučaj-Beljanica. Studije koje je izradio Zavod za zaštitu prirode postavljene su na sajt Ministarstva zaštite životne sredine. Time je pokrenut je postupak za ova područja, a svi režimi najvišeg stepena zaštite su već na snazi.

Ministarka zaštite životne sredine Irena Vujović je ovim povodom izjavila da je Stara planina do sada imala status parka prirode, a proglašenjem nacionalnog parka dobiće maksimalan stepen zaštite. Dok je područje Kučaj-Beljanica sada prvi put pod zaštitom, dodala je ministarka.

Nacionalni park Stara planina se prostire na 116 hiljada hektara, a Nacional park Kučaj-Beljanica na nešto više od 45 hiljada hektara. Oba se nalaze na teritoriji istočne Srbije. Takođe, Republika Srbija je proglasila prirodno područje za nacionalni park prvi put nakon 1981. godine. U Srbiji je pod zaštitom države na svim nivoima do sada bilo 7,66 procenata teritorije.

Staru planinu su čuvali i meštani

U studiji Zavoda za zaštitu prirode Srbije navode se teritorijalne granice nacionalnog parka Stara planina. Na zapadu je ograničena dolinom Belog i Trgoviškog Timoka, Zaječarskim basenom i Knjaževačkom kotlinom, dok je na jugozapadu granica planine dolina Temštice, nizvodno od Temske i Nišave, u okviru koje se izdvaja Pirotska kotlina. Na istoku po centralnom planinskom bilu se graniči sa Bugarskom. Pripada regiji Karpato-balkanske planine istočne Srbije.

stara planina
Foto: Saša Ilijić

Stara planina je u poslednjih nekoliko godina bila u središtu pažnje, pored prirodnih lepota i zbog borbe protiv malih hidroelektrana. Inicijativa Odbranimo reke Stare planine (ORSP) i borci za reke su istrajni u borbi, okupili su meštane i zadobili podršku iz cele zemlje.

Reke Stare planine su ugrožene zbog malo energije, rekao je Ristić

Male hidroelektrane proizvode „nepristojno malo energije“ i narušavaju ekosisteme, dok postoje drugi načini za energetsku bezbednost, izjavio je dekan Šumarskog fakulteta Ratko Ristić na jednom od brojnih protesta. U inicijativi ORSP su izričiti se ne dozvoli izgradnja malih derivacionih hidroelektrana na rekama i vodotokovima, kako na Staroj planini, tako i širom Srbije i Balkana. One moraju biti zabranjene svuda, a ne samo u zaštićenim područjima, ističu aktivisti ORSP.

Na Staroj planini je bilo proglašeno i vanredno stanje.

U jeku borbe 2019. godine, Savez mesnih zajednica Stare planine je bio proglasio i vanredno stanje na planini zbog malih hidroelektrana. Ekološki aktivista Aleksandar Jovanović Ćuta je takođe prozivao vlasti da ne poštuju propise o zaštiti životne sredine koje su same donele.

U svakom slučaju, ovim proglašenjem i statusom nacionalnog parka, borba za reke Stare planine dobija još jedan oslonac u zakonu i legislativi.

Krečnjački masiv Kučaj-Beljanica

Nacionalni park Kučaj-Beljanica svrstava se u prvu kategoriju zaštićenog područja od međunarodnog i nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja, obrazloženo je u studiji Zavoda za zaštitu prirode. Teritorija nacionalnog parka prostire se na delu planinskog područja istočne Srbije. Park je oivičen Žagubičkom kotlinom sa severa, borsko-zaječarskom depresijom na istoku. Na jugu se proteže do planine Rtanj i prevoja Čestobrodica, a na zapadu do Velike Morave.

Kučaj-Beljanica je i najveći krečnjački masiv u Srbiji. Stanište je velikog broja ugroženih biljnih i životinjskih vrsta i područje je od međunarodnog značaja za ptice i leptire. Regija u kojoj se nalazi Kučaj-Beljanica do sada nije bila pod zaštitom države.

U jednom delu, granice parka se preklapaju sa područjem planiranim za istraživanja zlata u obuhvatu rudnika Potaj čuka- Tisnica.

Najviši stepen zaštite podrazumeva očuvanje biodiverziteta

Najviši stepen zaštite doslovno i po zakonu podrazumeva očuvanje biodivrziteta u zaštićenom području i doprinosi očuvanju flore i faune. U legislativi Srbije, nacionalni park je područje namenjeno očuvanju prirodnih vrednosti i resursa, a dozvoljene su radnje i delatnosti koje ne ugrožavaju izvornost prirode, navedeno je između ostalog u dokumentima Zavoda za zaštitu prirode Srbije.

U Srbiji postoji još pet nacionalnih parkova. To su Fruška Gora, Šar Planina, Đerdap, Tara i Kopaonik.

Prema podacima Evropske agencije za životnu sredinu koje je priredio portal Save on Energy, procenti teritorije pod zaštitom u zemljama regiona variraju. U obzir su uzeti podaci za zaštićena područja koja imaju specijalni status zbog prirodnog bogatstva, odnosno kulturnog nasleđa. Na samom začelju u Evropi nalazi se Bosna i Hercegovina sa 4 procenta zaštićenih teritorija, Crna Gora ima 13, kao i Hrvatska, Severna Makedonija 9, Albanija 13. Sa druge strane Slovenija je u samom evropskom vrhu sa preko 70 procenata teritorije pod zaštitom. Rumunija ima 6, Bugarska 16, a Grčka 20 procenata.

Komentara: (0)

Budite prvi i ostavite komentar na ovaj članak.

Unesite vaš komentar
Molimo sačekajte... Molimo vas popunite obavezna polja Dogodila se greška, osvežite stranu pa probajte ponovo. Vaš komentar je uspešno poslat na moderaciju.

Slični članci

Međunarodni dan biodiverziteta: Izgradnja zajedničke budućnosti za sav život planete

Međunarodni dan biodiverziteta: izgradnja zajedničke budućnosti za sve vrste na planeti

21 маја 2022 - Dostupnost vode, hrane, lekova, energije u potpunosti zavisi od zdravih i vitalnih ekosistema planete

Mladi imaju važnu ulogu u ostvarenju zelene tranzicije – nacionalne konsultacije za Stokholm+50

20 маја 2022 - Održane su nacionalne konsultacije za Stokholm +50 sa fokusom na mlade i njihovu ulogu u zaštiti životne sredine i klimatskoj akciji.

Vecina zemalja Zapadnog Balkana pravi prve konkretne poteze za oporezivanje CO2

Koje zemlje Zapadnog Balkana se pripremaju za uvođenje poreza na CO2

18 маја 2022 - Tako ubrzavaju dekarbonizaciju, ali i izbegavaju plaćanje prekogranične takse na CO2, čije je uvođenje za 2026. najavila EU

lokacije u Beogradu za odlaganje iskoriscenih baterija i sijalica

Spisak lokacija u Beogradu gde možete odložiti stare baterije i sijalice

17 маја 2022 - Lokacije na kojima se baterije i sijalice mogu odložiti su prava retkost u Srbiji, pa ovaj toksični otpad nesmetano završava u prirodi