Ujedinjeno Kraljevstvo je priznalo sisteme za oporezivanje ugljen-dioksida koje primenjuju Evropska unija i još 15 zemalja, među kojima su Crna Gora i Srbija. To znači da će porez na CO2 plaćen u ovim zemljama biti priznat prilikom oporezivanja CO2 u okviru Mehanizma za prekogranično prilagođavanje ugljenika (CBAM) Ujedinjenog Kraljevstva.
CBAM Ujedinjenog Kraljevstva na uvoz određene robe stupiće na snagu u januaru 2027. godine, dok je CBAM Evropske unije stupio na snagu 1. januara 2026. godine.
Sada je vlada Ujedinjenog Kraljevstva objavila listu država čije sisteme za oporezivanje CO2 priznaje kao kvalifikovane šeme za određivanje cena ugljenika (QCPS).
„CBAM Ujedinjenog Kraljevstva će osigurati da se na proizvode u okviru ovog mehanizma sa visokim sadržajem ugljenika iz jurisdikcija van Ujedinjenog Kraljevstva naplati uporediva cena CO2 sa onom koju plaćaju proizvođači iz Ujedinjenog Kraljevstva. Tamo gde su ti proizvodi već bili predmet priznatih cena ugljenika, svrha olakšice po osnovu cene ugljenika (carbon price relief) je sprečavanje dvostrukog oporezivanja, uz očuvanje ekološkog integriteta CBAM-a“, naglasila je vlada Ujedinjenog Kraljevstva.
CBAM u Velikoj Britaniji ne zahteva sertifikate
Inače, od početka ove godine firme u EU koje uvoze aluminijum, cement, električnu energiju, gvožđe i čelik, vodonik i đubriva iz zemalja van EU obavezne su da plate prekograničnu taksu na CO2 u okviru mehanizma CBAM. Rok za podnošenje CBAM sertifikata za 2026. godinu je 31. maj 2027. godine.
Šema u Velikoj Britaniji ne uključuje električnu energiju, ali pokriva keramiku i staklo. CBAM u Velikoj Britaniji ne zahteva sertifikate, već se umesto toga oslanja na direktne poreske uplate. Prvi rok za placanje je 31. maj 2028. godine.
Lista država koju je objavila vlada Velike Britanije ima za cilj da pomogne uvoznicima da se pripreme za uvođenje CBAM-a pojašnjenjem šema za oporezivanje ugljenika u inostranstvu koje trenutno ispunjavaju kvalifikacione kriterijume, kako je navedeno u propisu The Carbon Border Adjustment Mechanism (Calculation of CBAM Rate and Determination of Carbon Price Relief) Regulations 2026.
Lista se zasniva na informacijama dostupnim od 19. juna.
Spisak je zasnovan na proceni da li su emisije određene CBAM robe bile predmet sistema za određivanje cena ugljenika u inostranstvu koja može biti priznata kao olakšicu prema pravilima CBAM-a u Velikoj Britaniji.
Lista se zasniva na informacijama dostupnim od 19. juna 2026. godine i biće ažurirana kako se budu procenjivali dalji programi, navela je Vlada.
Iznos olakšice koji se može zahtevati zavisiće od poreza na CO2 koji je na nju naplaćen. Emisije pokrivene besplatnim dozvolama ne ispunjavaju uslove za olakšicu jer za njih nije plaćena nikakva taksa.
Svi primljeni povraćaji ili refundacije takođe će smanjiti iznos dostupne olakšice, objasnila je Vlada.
Crna Gora uvela oporezivanje CO2 još 2020.
Važno je napomenuti da je Crna Gora završila uvođenje nacionalnog sistema trgovine emisijama (ETS) početkom 2020. godine.
Srbija je uvela poreze na emisije gasova staklene bašte i uvoz proizvoda sa visokim sadržajem ugljenika 1. januara 2026. godine. Oba iznose četiri evra po toni CO2.
Ove dve zemlje su jedine članice Energetske zajednice sa uspostavljenim sistemima za određivanje cene CO2.
Zanimljivo je da su se nedavno zemlje BRIKS-a usprotivile CBAM-u EU. Ali, tri njene članice – Kina, Indija i Južna Afrika – nalaze se na listi Ujedinjenog Kraljevstva.
