Ostojić: Srbija planira da omogući trgovanje karbonskim kreditima

Beogradska berza planira da uvede mogućnost trgovine karbonskim kreditima, najavio je izvršni direktor Lazo Ostojić.

Beogradska berza planira da poveže sva tržišta kapitala na Zapadnom Balkanu kroz razne inovativne proizvode, omogući domaćim investitorima pristup stranim berzama i razvije dve platforme, preneo je Tanjug.

Jedna platforma se odnosi na trgovinu digitalnim tokenima, a druga na CBAM regulativu Evropske unije.

Mehanizam za prekogranično prilagođavanje ugljenika (Carbon Border Adjustment Mechanism – CBAM) je propis čija primena je počela 1. januara 2026. godine. Od početka godine, da podsetimo, firme u EU koje uvoze aluminijum, cement, električnu energiju, gvožđe, čelik, vodonik i đubriva iz zemalja van EU obavezne su da plate taksu na CO2 u okviru CBAM-a.

Ostojić: Ideja je da se uspostavi platforma po uzoru na EU ETS

Taj trošak će u suštini biti prenet na firme koje tu robu izvoze u EU.

Ostojić je objasnio da je njihova ideja da po uzoru na Sistem za trgovinu emisijma EU (EU Emissions Trading System – EU ETS), omoguće firmama iz Srbije da kupuju karbonske kredite kako bi pokrile emisije ugljen-dioksida i ublažile rizik od dodatnih troškova prilikom izvoza u EU zbog CBAM regulative.

On očekuje da će i firme iz regiona, koje imaju sličan problem, biti zainteresovane za ovu opciju.

U okviru EU ETS-a firme su obavezne da poseduju onoliko emisionih jedinica (European Union Allowance) kolike su im emisije. One se još nazivaju i karbonski krediti (carbon credits). Jedna jedinica jednaka je jednoj toni CO2. Emisione jedinice se mogu kupiti na aukcijama i dobiti besplatno, a njima se i trguje na otv orenom tržištu.

Srbije je nedavno uvela dva poreza u vezi sa emisijama

Uporedo sa početkom primene CBAM-a u Srbiji su stupili na snagu Zakon o porezu na emisije gasova sa efektom staklene bašte i Zakon o porezu na uvoz ugljenično intenzivnih proizvoda. Porezi iznose četiri evra po toni ekvivalenta CO2.

Zakon o porezu na emisije gasova sa efektom staklene bašte se primenjuje na one koji su dužni da poseduju dozvolu za emisije iz postrojenja. Takve dozvole je dobilo pedeset kompanija za 92 svoja pogona.

Ostojić je objasnio da je prelaskom na grčki trgovački sistem OASIS, Berza započela proces regionalnog povezivanja tržišta kapitala uz mogućnost priključenja tržištu najveće panevropske grupacije – Euronext.

Grupa poseduje osam evropskih berzi.