Sekretarijat Energetske zajednice u trec\u0301em izve\u0161taju o uticaju Mehanizma za pregrani\u010dno prilago\u0111avanje ugljenika (CBAM) na tr\u017ei\u0161ta elektri\u010dne energije nagla\u0161ava da su promene cena i prekograni\u010dnih komercijalnih razmena bile uslovljene i proizvodnjom, potra\u017enjom, raspolo\u017eivim prekograni\u010dnim kapacitetima, kao i ostalim uslovima na regionalnom tr\u017ei\u0161tu, pa se zato ne mogu pripisati isklju\u010divo mehanizmu CBAM Evropske unije.<\/p>\n
Prekograni\u010dna taksa na CO2 stupila je na snagu 1. januara.<\/p>\n
Analiza obuhvata podatke za \u0161est ugovornih strana sa Zapadnog Balkana (WB6) – Albaniju, Bosnu i Hercegovinu, Crnu Goru, Kosovo*, Severnu Makedoniju i Srbiju – kao i za susedne dr\u017eave \u010dlanice EU: Bugarsku, Gr\u010dku, Hrvatsku, Italiju, Ma\u0111arsku i Rumuniju.<\/p>\n
Ukupna planirana razmena izme\u0111u zemalja Zapadnog Balkana i EU u trec\u0301em kvartalu bila je 8,6 odsto vec\u0301a nego u drugom kvartalu, ali za 14,3 odsto manja nego u trec\u0301em kvartalu 2025. godine, kada CBAM nije va\u017eio. U periodu od januara do septembra 2026, ova razmena je bila za 17,8 odsto manja u pore\u0111enju sa istim periodom 2025, navodi se u izve\u0161taju.<\/p>\n
Zemlje Zapadnog Balkana ostale su neto uvoznici, zadr\u017eav\u0161i poziciju sli\u010dnu onoj iz trec\u0301eg kvartala 2025. Autori isti\u010du da je rast zabele\u017een u odnosu na drugi kvartal 2026. bio koncentrisan na nekoliko koridora.<\/p>\n
Na svakoj granici za koju je odre\u0111ena vrednost „podrazumevanog\u201d (default) faktora emisije vec\u0301a od nule, indikativni tro\u0161ak po osnovu CBAM-a po MWh bio je vec\u0301i od prose\u010dne cenovne prednosti koju je imala ugovorna strana. Ipak, planirani izvoz iz Crne Gore u Italiju zna\u010dajno je porastao – oko 80 odsto.<\/p>\n
Komercijalni rezultati zavise od vi\u0161e faktora, a ne samo od razlike u cenama i tro\u0161kova CBAM-a<\/p><\/blockquote>\n
Analiza Sekretarijata je pokazala da komercijalni rezultati zavise od vi\u0161e faktora, a ne samo od razlike u cenama i tro\u0161kova vezanih za CBAM. Tako je izvoz iz Srbije u Ma\u0111arsku opao 21,6 odsto, uprkos vec\u0301oj razlici u cenama izme\u0111u dva tr\u017ei\u0161ta. Me\u0111utim, ovaj pad u razmeni izme\u0111u Srbije i Ma\u0111arske poklopio se sa smanjenjem planiranog izvoza iz Ma\u0111arske u Ukrajinu.<\/p>\n
Zato, vec\u0301a razlika u cenama nije automatski dovela do vec\u0301eg planiranog izvoza, nagla\u0161ava Sekretarijat.<\/p>\n
Na \u010detiri berze elektri\u010dne energije obim trgovanja porastao 26,7 odsto<\/h3>\n
Obim trgovanja na dan unapred tr\u017ei\u0161tima elektri\u010dneenergije na \u010detiri berze na Zapadnom Balkanu – ALPEX, MEMO, MEPX i SEEPEX, dostigao je u trec\u0301em kvartalu oko 2,97 TWh. To je 10,2 odsto vi\u0161e nego u prethodnom kvartalu i 26,7 odsto vi\u0161e nego u trec\u0301em kvartalu 2025.<\/p>\n
Ovo se dogodilo u trenutku kada su ukupne planirane razmene izme\u0111u zemalja Zapadnog Balkana i EU ostale ispod nivoa iz trec\u0301eg kvartala 2025. godine, a region je zadr\u017eao status neto uvoznika.<\/p>\n
Nije poznato \u0161ta je uzrok rasta<\/p><\/blockquote>\n
Sekretarijat isti\u010de da ovaj kontrast pokazuje da slabija prekograni\u010dna komercijalna razmena sa EU nije dovela do smanjenja aktivnosti na organizovanim tr\u017ei\u0161tima unutar Zapadnog Balkana.<\/p>\n
U izve\u0161taju se navodi da dostupni podaci ne pokazuju da li je ovaj rast posledica prelaska sa bilateralnog trgovanja, vec\u0301eg u\u010de\u0161c\u0301a na tr\u017ei\u0161tu ili nekih drugih promena u na\u010dinu trgovanja.<\/p>\n
Korelacija sa cenom u Ma\u0111arskoj bila je vi\u0161a nego u drugom kvartalu<\/h3>\n
Tokom trec\u0301eg kvartala 2026. godine 30-dnevna korelacija sa cenom na ma\u0111arskom dan-unapred tr\u017ei\u0161tu bila je u proseku vi\u0161a nego u drugom kvartalu u Albaniji, na Kosovu*, u Severnoj Makedoniji i Srbiji, dok je u Crnoj Gori ostala nepromenjena.<\/p>\n
Srbija je ostala tr\u017ei\u0161te sa najvi\u0161im stepenom korelacije (prosek 0,87), pri \u010demu vrednost tokom kvartala nije padala ispod 0,80.<\/p>\n
Apsolutna razlika u cenama u trec\u0301em kvartalu prema\u0161ivala je 20 evra po MWh u 53,9 odsto sati.<\/p>\n
U izve\u0161taju se navodi da vi\u0161a korelacija zna\u010di da su se cene kretale nagore i nadole u \u200b\u200bvec\u0301oj me\u0111usobnoj uskla\u0111enosti. Autori dodaju da to ne zna\u010di da su se nivoi cena pribli\u017eili jedni drugima.<\/p>\n
Kada je re\u010d o osam cenovnih parova izme\u0111u Zapadnog Balkana i EU, apsolutna razlika u cenama je u trec\u0301em kvartalu 2026. prema\u0161ivala 20 EUR\/MWh u 53,9 odsto sati, u pore\u0111enju sa 43,5 odsto u drugom kvartalu i 21,7 odsto u trec\u0301em kvartalu 2025. godine. Samo u septembru, taj udeo je dostigao 63 odsto.<\/p>\n
Analiza pokazuje da je, iako je prose\u010dna kvartalna razlika u cenama ostala ispod 20 EUR\/MWh za sve parove izuzev para Crna Gora\u2013Italija, razlika u cenama na satnom nivou prema\u0161ivala taj iznos u vi\u0161e od polovine svih sati.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sekretarijat Energetske zajednice objavio je trec\u0301i izve\u0161taj o uticaju CBAM-a na tr\u017ei\u0161ta elektri\u010dne energije <\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":97512,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"CBAM izve\u0161taj za III kvartal: Berze pove\u0107ale trgovinu, uprkos padu razmene sa EU","_seopress_titles_desc":"Sekretarijat Energetske zajednice objavio je trec\u0301i izve\u0161taj o uticaju CBAM-a na tr\u017ei\u0161ta elektri\u010dne energije","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"504","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"berze","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[504,5909,4],"tags":[6773,6783,902,7329,667,6153,2056,7296,6498,6976,2328,648,5984,6192,6413,7392,5828,4517,5908,4985,2005,6531,6179,1243,457],"class_list":["post-97511","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-elektricna-energija","category-klimatske-promene","category-zivotna-sredina-i-klima","tag-albanija","tag-alpex","tag-berza-elektricne-energije","tag-bih","tag-bosna-i-hercegovina","tag-cbam","tag-cena-elektricne-energije","tag-cene","tag-cene-struje","tag-crna-gora","tag-dan-unapred-trziste","tag-energetska-zajednica","tag-italija","tag-kosovo","tag-madjarska","tag-mehanizam-za-prekogranicno-prilagodjavanje-ugljenika","tag-memo","tag-mepx","tag-prekogranicna-taksa-na-co2","tag-prekogranicni-kapaciteti","tag-seepex","tag-severna-makedonija","tag-srbija","tag-trziste-elektricne-energije","tag-wb6","country-regioneu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97511","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97511"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97511\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97516,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97511\/revisions\/97516"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/97512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}