{"id":97142,"date":"2026-10-21T16:06:02","date_gmt":"2026-10-21T14:06:02","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=97142"},"modified":"2026-10-21T16:12:50","modified_gmt":"2026-10-21T14:12:50","slug":"eu-odobrila-prvi-grant-za-mali-modularni-reaktor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/eu-odobrila-prvi-grant-za-mali-modularni-reaktor\/","title":{"rendered":"EU odobrila prvi grant za mali modularni reaktor"},"content":{"rendered":"

Evropska komisija odabrala je 77 projekata u oblasti tehnologija bez neto emisija koji \u0107e dobiti ukupno 3,4 milijarde evra bespovratnih sredstava iz Inovacionog fonda Evropske unije. Me\u0111u njima su prvi put jedan projekat malog modularnog reaktora i projekat hvatanja CO2 direktno iz vazduha. Odobreni projekti se sprovode u 23 zemlje, uklju\u010duju\u0107i Gr\u010dku, Rumuniju, Bugarsku, Kipar i Hrvatsku.<\/h2>\n

Projekti su odabrani u okviru javnog poziva iz decembra 2025. godine, a obuhvataju \u0161irok spektar sektora, uklju\u010duju\u0107i energetski intenzivne industrije, obnovljive izvore energije i inovativna re\u0161enja za skladi\u0161tenje energije, proizvodnju \u010distih tehnologija, mobilnost bez neto emisija gasova s efektom staklene ba\u0161te, preradu i recikla\u017eu kriti\u010dnih sirovina, napredna alternativna goriva i upravljanje emisijama CO2 u industriji, navodi se u saop\u0161tenju Evropske komisije.<\/p>\n

O\u010dekuje se da \u0107e ovi projekti oja\u010dati liderstvo i konkurentnost EU u sektoru industrije, doprineti njenoj tranziciji na \u010diste izvore energije, energetskoj nezavisnosti i bezbednosti, kao i dostizanju cilja klimatske neutralnosti najkasnije 2050. godine.<\/p>\n

Sredstva \u0107e biti obezbe\u0111ena iz prihoda od Sistema trgovanja emisijama Evropske unije (EU ETS), a naredni poziv za grantove se o\u010dekuje po\u010detkom decembra.<\/p>\n

Tokom prvih deset godina rada, ovih 77 projekata moglo bi da spre\u010di ispu\u0161tanje ukupno 290 miliona tona CO2, \u0161to je pribli\u017eno jedna tona u sekundi, navodi se u saop\u0161tenju.<\/p>\n

Na spisku projekata koji \u0107e biti podr\u017eani se prvi put nalaze i jedan projekat malog modularnog nuklearnog<\/a> reaktora (SMR<\/a>) i projekat hvatanja i skladi\u0161tenja ugljenika<\/a> direktno iz vazduha (direct air carbon capture and storage – DACCS), napominje se.<\/p>\n

Francuska planira SMR za proizvodnju toplotne energije za daljinsko grejanje<\/h3>\n

Projekat NetZeroHeat u Francuskoj predvi\u0111a izgradnju malog modularnog reaktora namenjenog isklju\u010divo proizvodnji toplotne energije, koji bi trebalo da isporu\u010duje 131 GWh niskougljeni\u010dne toplote godi\u0161nje za sistem daljinskog grejanja. Pilot-projekat predvi\u0111a modul kapaciteta 30 MWh pogodan za bezbedno postavljanje u blizini urbanih zona.<\/p>\n

Prvi projekat hvatanja CO2 direktno iz vazduha u Evropi, Furu u Norve\u0161koj, koristi\u0107e elektri\u010dnu energiju iz obnovljivih izvora i bi\u0107e povezan sa skladi\u0161tem ugljenika Northern Lights<\/a>. O\u010dekuje se da \u0107e godi\u0161nje uklanjati oko 4.000 tona CO2 iz atmosfere.<\/p>\n

Projekat Furu u Norve\u0161koj \u0107e hvatati i uklanjati CO2 iz atmosfere<\/p><\/blockquote>\n

Na listi se nalazi i \u0161est projekata u oblasti kriti\u010dnih sirovina. Cilj je da se oja\u010daju lanci snabdevanja za \u010diste tehnologije, uklju\u010duju\u0107i trajne magnete od retkih metala (eng. rare earths) i baterije.<\/p>\n

Me\u0111u njima je i projekat AGeLi<\/a> (Alsace G\u00e9othermie Lithium), prvo postrojenje u Francuskoj za ekstrakciju litijuma iz geotermalnih voda. O\u010dekuje se da \u0107e godi\u0161nje proizvoditi do 15.000 tona litijum-karbonata pogodnog za upotrebu u baterijama, \u0161to bi pokrilo oko 10% potreba EU za stacionarnim skladi\u0161tenjem energije.<\/p>\n

U martu 2025. godine Evropska komisija usvojila je listu od 47 strate\u0161kih projekata u oblasti kriti\u010dnih sirovina, me\u0111u kojima je 18 projekata za litijum. Sedam su za rudnike u \u0160paniji, Portugalu, \u010ce\u0161koj, Francuskoj i Finskoj. Po\u010detkom ovog meseca dodato<\/a> je jo\u0161 46 projekata u 16 dr\u017eava EU, uklju\u010duju\u0107i tri projekta eksploatacije litijuma.<\/p>\n

Grantovi za projekte u Gr\u010dkoj, Rumuniji, Bugarskoj, Hrvatskoj i na Kipru<\/h3>\n

Projekat AegeanFloat u Gr\u010dkoj, kojeg sprovodi kompanija Terna Energy, predvi\u0111a izgradnju plutaju\u0107e vetroelektrane snage 45 MW u Egejskom moru. Elektrana \u0107e imati tri vetroturbine od po 15 MW, postavljene na plutaju\u0107e betonske platforme koje koriste inovativnu tehnologiju Swinging Around Twin Hull (SATH).<\/p>\n

Drugi projekat u Gr\u010dkoj je Talos (Technology for Advanced Long Duration Organic Storage), za izgradnju mikromre\u017ee velikog kapaciteta na Kritu povezivanjem solarnih i vetroelektrana sa proto\u010dnom baterijom sa \u010dvrstim aktivnim materijalima (eng. solid-flow battery) kapaciteta 400 MWh.<\/p>\n

Ostali projekti u regionu uklju\u010duju fleksibilnu virtuelnu elektranu na Kipru, pod nazivom EuniFlex VPP, koja obuhvata ultrabrze dvosmerne punja\u010de za elektri\u010dna vozila i baterijske sisteme, kao i rumunsko-ma\u0111arski projekat Flow4EVE, \u010diji je cilj industrijska proizvodnja sistema zasnovanog na toplotnoj pumpi koji pobolj\u0161ava performanse baterija elektri\u010dnih vozila i produ\u017eava domet vo\u017enje zimi do 20%.<\/p>\n

Hrvatska kompanija Kon\u010dar dobi\u0107e grant za projekat Kon\u010dar-Nexus, \u010diji je cilj proizvodnja modularne platforme od 2,5 MW za pretvaranje srednjenaponske struje u jednosmernu. Platforma je projektovana za povezivanje standardnih srednjenaponskih mre\u017ea sa velikim potro\u0161a\u010dima jednosmerne struje, kao \u0161to su elektrolizeri za proizvodnju zelenog vodonika.<\/p>\n

Bespovratna sredstva bi\u0107e dodeljena i za ekolo\u0161ki odr\u017eivu proizvodnju kerami\u010dkih plo\u010dica u Rumuniji i inovativni postupak recikla\u017ee bakra u Bugarskoj.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ukupno 3,4 milijarde evra bespovratnih sredstava odobreno je za 77 projekata, uklju\u010duju\u0107i mali modularni reaktor i hvatanje CO2 direktno iz vazduha<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":97148,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"EU odobrila prvi grant za mali modularni reaktor","_seopress_titles_desc":"Ukupno 3,4 milijarde evra bespovratnih sredstava odobreno je za 77 projekata, uklju\u010duju\u0107i mali modularni reaktor i hvatanje CO2 direktno iz vazduha","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"4","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"mali modularni reaktor","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[7460,4],"tags":[807,7111,7266,6727,5335,707,2656,1854,3537,869,6880,7483,6730,848,6971,2899,6877,5243,2625,7482,3571,6626,7293,857],"class_list":["post-97142","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nuklearna-energija","category-zivotna-sredina-i-klima","tag-baterije","tag-baterijski-sistemi-za-skladistenje-energije","tag-bess","tag-ccs","tag-daljinsko-grejanje","tag-elektricna-vozila","tag-emisije-co2","tag-energetska-tranzicija","tag-eu-ets","tag-evropska-komisija","tag-grant","tag-hvatanje-i-skladistenje-co2","tag-hvatanje-i-skladistenje-ugljenika","tag-inovacije","tag-kriticne-sirovine","tag-litijum","tag-mali-nuklearni-reaktori","tag-nulte-neto-emisije","tag-punjaci-za-elektricna-vozila","tag-reaktor","tag-skladistenje-energije","tag-smr","tag-terna-energy","tag-toplotne-pumpe","country-regioneu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97142","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97142"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97142\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97164,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97142\/revisions\/97164"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/97148"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}