{"id":96111,"date":"2026-09-15T12:13:14","date_gmt":"2026-09-15T10:13:14","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=96111"},"modified":"2026-09-15T12:13:14","modified_gmt":"2026-09-15T10:13:14","slug":"efekti-klimatskih-promena-pogorsavaju-kvalitet-vazduha","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/efekti-klimatskih-promena-pogorsavaju-kvalitet-vazduha\/","title":{"rendered":"Efekti klimatskih promena pogor\u0161avaju kvalitet vazduha"},"content":{"rendered":"
\n
\n

Sve intenzivniji \u0161umski po\u017eari i toplotni talasi predstavljaju rastu\u0107u pretnju kvalitetu vazduha i ljudskom zdravlju. Klimatske promene, s jedne strane, pove\u0107avaju rizik od ekstremnih po\u017eara i izlo\u017eenost \u0161tetnim \u010desticama PM2.5 iz dima, dok s druge, visoke temperature i dugotrajne i intenzivne vru\u0107ine pogoduju stvaranju prizemnog ozona, upozorava Svetska meteorolo\u0161ka organizacija (WMO).<\/h2>\n

WMO je u novom Biltenu o kvalitetu vazduha i klimi<\/em><\/a> istakao da su klimatske promene i zaga\u0111enje vazduha blisko povezani i da njihovo re\u0161avanje zahteva koordinisane politike. Organizacija upozorava da \u0107e ispunjavanje smernica Svetske zdravstvene organizacije o kvalitetu vazduha biti sve te\u017ee, budu\u0107i da se u budu\u0107nosti o\u010dekuje pove\u0107anje rizika od ekstremnih po\u017eara.<\/p>\n

Iako su propisi u Evropi i Severnoj Americi doveli do smanjenja emisija PM2.5 iz industrije i saobra\u0107aja, raste izlo\u017eenost istih takvih \u010destica koje poti\u010du iz po\u017eara. Dim od po\u017eara posebno je problemati\u010dan zbog toksi\u010dnih materija koje sadr\u017ei, a zaga\u0111enje mo\u017ee da se prenese daleko od samog mesta po\u017eara.<\/p>\n

Ekstremne epizode zaga\u0111enja vazduha dimom od po\u017eara utrostru\u010dile su se na globalnom nivou od devedesetih godina pro\u0161log veka<\/p><\/blockquote>\n

PM2.5 su mikroskopske \u010destice i kapljice pre\u010dnika manjeg od 2,5 mikrometara, koje mogu da prodru duboko u plu\u0107a i krvotok. U 2025. godini njihove koncentracije bile su iznad dugoro\u010dnog proseka na severu Kanade, u delovima Rusije i u zapadnoj i centralnoj Africi upravo zbog intenzivnije aktivnosti po\u017eara. Severozapad \u0160panije tako\u0111e je zabele\u017eio povi\u0161ene koncentracije posle velikih po\u017eara krajem leta.<\/p>\n

Ekstremne epizode zaga\u0111enja vazduha dimom od po\u017eara utrostru\u010dile su se na globalnom nivou od devedesetih godina pro\u0161log veka, pokazuje jedna od studija navedenih u biltenu. Procenjuje se da je izlo\u017eenost dimu od po\u017eara izme\u0111u 2010. i 2018. godine bila jedan od faktora koji su doveli do 100.000 dodatnih smrtnih slu\u010dajeva godi\u0161nje.<\/p>\n

Toplotni talasi podsti\u010du stvaranje prizemnog ozona<\/h3>\n

Drugi na\u010din na koji klimatske promene uti\u010du na kvalitet vazduha jeste pove\u0107ano stvaranje prizemnog ozona tokom toplotnih talasa. Kako se klimatske promene intenziviraju, toplotni talasi postaju sve du\u017ei i u\u010destaliji.<\/p>\n

Za razliku od ozona u vi\u0161im slojevima atmosfere, prizemni ozon predstavlja zaga\u0111uju\u0107u materiju \u0161tetnu za zdravlje ljudi, poljoprivredu i ekosisteme. Visoke temperature, slabo strujanje vazduha i intenzivno sun\u010devo zra\u010denje pogoduju njegovom stvaranju u atmosferi, \u0161to je zabele\u017eeno tokom toplotnih talasa u Evropi, Kini i na jugoistoku SAD.<\/p>\n

Dugotrajna izlo\u017eenost prizemnom ozonu pove\u0107ava smrtnost usled respiratornih i kardiovaskularnih bolesti.<\/p><\/blockquote>\n

Dugotrajna izlo\u017eenost prizemnom ozonu povezana je sa pove\u0107anom smrtno\u0161\u0107u, pre svega usled respiratornih i kardiovaskularnih bolesti. Prema WMO-u, ve\u0107a izlo\u017eenost mogla bi da dovede do desetina hiljada dodatnih prevremenih smrtnih slu\u010dajeva.<\/p>\n

WMO je ukazao i na potrebu za boljim pra\u0107enjem zaga\u0111uju\u0107ih materija i aerosoli u atmosferi. Aerosoli su veoma sitne \u010dvrste \u010destice ili kapljice te\u010dnosti koje lebde u vazduhu. Mogu nastati prirodnim putem, ali i kao posledica ljudskih aktivnosti i sagorevanja, uklju\u010duju\u0107i \u0161umske po\u017eare. Me\u0111u njima su i sitne lebde\u0107e \u010destice PM2.5, kao i crni ugljenik, odnosno \u010da\u0111.<\/p>\n

WMO upozorava da pojedine aerosoli, osim \u0161to \u0161kode kvalitetu vazduha i zdravlju, mogu da uti\u010du i na klimu. Crni ugljenik, na primer, mo\u017ee da se prenosi na velike udaljenosti, a kada se talo\u017ei na snegu i ledu, smanjuje njihovu sposobnost da odbijaju sun\u010devu svetlost.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sve intenzivniji \u0161umski po\u017eari i toplotni talasi predstavljaju rastu\u0107u pretnju kvalitetu vazduha i ljudskom zdravlju.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":96159,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"Efekti klimatskih promena pogor\u0161avaju kvalitet vazduha","_seopress_titles_desc":"Sve intenzivniji \u0161umski po\u017eari i toplotni talasi predstavljaju rastu\u0107u pretnju kvalitetu vazduha i ljudskom zdravlju.","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"4","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[5909,7469,4],"tags":[1530,6737,766,1231,7201,5285,6429,6684,910],"class_list":["post-96111","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-klimatske-promene","category-zagadjenje","category-zivotna-sredina-i-klima","tag-ekosistem","tag-javno-zdravlje","tag-klimatske-promene","tag-kvalitet-vazduha","tag-ozon","tag-pm2-5","tag-toplotni-talas","tag-toplotni-talasi","tag-zagadenje-vazduha","country-svet"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=96111"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96166,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96111\/revisions\/96166"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/96159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=96111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=96111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=96111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}