{"id":95868,"date":"2026-09-04T16:41:12","date_gmt":"2026-09-04T14:41:12","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=95868"},"modified":"2026-09-04T16:41:12","modified_gmt":"2026-09-04T14:41:12","slug":"unep-granica-zagrevanja-od-15-stepeni-bice-premasena-u-narednih-nekoliko-godina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/unep-granica-zagrevanja-od-15-stepeni-bice-premasena-u-narednih-nekoliko-godina\/","title":{"rendered":"UNEP: Granica zagrevanja od 1,5 stepeni bi\u0107e prema\u0161ena u narednih nekoliko godina"},"content":{"rendered":"

Program Ujedinjenih nacija za \u017eivotnu sredinu (UNEP) objavio je novi izve\u0161taj pod nazivom Ograni\u010davanje prekora\u010denja. Nau\u010dnici predvi\u0111aju da \u0107e granica od 1,5 stepeni biti prema\u0161ena u narednih nekoliko godina. Ipak, prema izve\u0161taju, i dalje postoji mogu\u0107nost da ovo prekora\u010denje bude privremeno i da se temperatura do kraja veka ponovo spusti na nivo zacrtan Pariskim sporazumom.<\/h2>\n

Svaki deli\u0107 stepena porasta temperature iznad 1,5 stepeni Celzijusa u odnosu na predindustrijski nivo poja\u010dava klimatske uticaje i rizike.<\/p>\n

Godina 2024.<\/a> bila je prva pojedina\u010dna godina u kojoj je prose\u010dna globalna temperatura prema\u0161ila ovu granicu. Ipak, globalno zagrevanje se ne procenjuje na osnovu jedne kalendarske godine, ve\u0107 tokom vi\u0161edecenijskog perioda. UNEP zato upozorava da je rezultat iz 2024. jasan signal onoga \u0161to sledi.<\/p>\n

\n

Ukoliko se nastave sada\u0161nje politike, svet bi do 2100. mogao da bude topliji\u00a0 za oko 2,6 stepeni Celzijusa<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u010cak i u jednom od najoptimisti\u010dnijih scenarija, iz najnovijeg UNEP izve\u0161taja<\/a> pod nazivom Ograni\u010denje prekora\u010denja, koji podrazumeva potpuno sprovo\u0111enje nacionalnih klimatskih planova<\/a> i dugoro\u010dnih ciljeva neto nultih emisija, globalno zagrevanje bi dostiglo vrhunac od oko 1,8 stepeni do kraja veka.<\/p>\n

Ukoliko se nastave sada\u0161nje politike, svet bi do 2100. mogao da bude oko 2,6 stepeni topliji nego u predindustrijskom periodu.<\/p>\n

Koliko je prostor za izbegavanje prekora\u010denja su\u017een pokazuje i preostali karbonski bud\u017eet. Da bi svet imao 50 odsto \u0161anse da ograni\u010di zagrevanje na 1,5 stepeni, mo\u017ee biti emitovano jo\u0161 oko 130 milijardi tona CO2.<\/p>\n

Ako bi se emisije nastavile sada\u0161njim tempom, preostali bud\u017eet bio bi iscrpljen za pribli\u017eno tri godine.<\/p>\n

Cilj od 1,5 stepeni nije napu\u0161ten<\/h3>\n

Iako vi\u0161e nije realno ra\u010dunati na potpuno izbegavanje prekora\u010denja, UNEP nagla\u0161ava da cilj Pariskog sporazuma od 1,5 stepeni nije napu\u0161ten. Svetu sada preostaje da se potrudi da zagrevanje \u0161to manje prema\u0161i ovu granicu, dostigne vrhunac, a zatim po\u010dne da opada.<\/p>\n

Izve\u0161taj taj scenario naziva putem „prekora\u010denja, vrhunca i pada\u201c (overshoot, peak and decline pathway). Globalna temperatura najpre prelazi 1,5 stepeni, zatim dosti\u017ee najvi\u0161i nivo i stabilizuje se, nakon \u010dega po\u010dinje da opada kako bi se na kraju vratila na 1,5 stepeni ili ispod te granice.<\/p>\n

UNEP nagla\u0161ava da to nije po\u017eeljan niti bezbedan scenario, ve\u0107 najbolja preostala opcija.<\/p>\n

\n

Potrebno je ne samo dosti\u0107i neto nulte emisije, ve\u0107 pre\u0107i i u fazu neto negativnih emisija CO2<\/p>\n<\/blockquote>\n

Ipak, da bi ovaj scenario bio ostvaren potrebno je ne samo dosti\u0107i neto nulte emisije, ve\u0107 pre\u0107i i u fazu neto negativnih emisije CO2. To zna\u010di da je iz atmosfere potrebno uklanjati vi\u0161e ugljen-dioksida nego \u0161to se emituje.<\/p>\n

Da bi pomenuti scenario bio ostvaren, UNEP predla\u017ee tri faze delovanja.<\/p>\n

Prva faza podrazumeva zna\u010dajno smanjenje emisija, naro\u010dito CO2 i metana uz istovremeno prilago\u0111avanje najugro\u017eenijih zajednica i ekosistema. U drugoj fazi je potrebna dosti\u0107i neto nulte emisije kako bi zagrevanje dostiglo \u0161to ni\u017ei vrhunac.<\/p>\n

Tre\u0107a faza podrazumeva odr\u017eavanje neto negativnih emisija CO2 kako bi globalna temperatura po\u010dela da pada, uz dugoro\u010dno prilago\u0111avanje posledicama koje nije mogu\u0107e izbe\u0107i.<\/p>\n

\u0160ta su posledice prekora\u010denja granice od 1,5 stepeni?<\/h3>\n

UNEP upozorava da „nema dobrih ishoda iznad 1,5\u00b0C\u201c.<\/p>\n

\u0160to je prekora\u010denje ve\u0107e i \u0161to du\u017ee traje, pove\u0107avaju se rizici od ekstremnih vru\u0107ina<\/a> i po\u017eara, gubitka gle\u010dera i morskog leda, odmrzavanja permafrosta, porasta nivoa mora, gubitka biodiverziteta i problema sa dostupno\u0161\u0107u hrane i vode.<\/p>\n

Posebno zabrinjava mogu\u0107nost prelaska takozvanih ta\u010daka preokreta. Sa daljim zagrevanjem raste rizik od destabilizacije ledenih pokriva\u010da Grenlanda i Zapadnog Antarktika, velikih promena Amazonske pra\u0161ume i poreme\u0107aja Atlantska meridionalna preokretna cirkulacija (eng. Atlantic meridional overturning circulation \u2013 AMOC<\/em>), jednog od klju\u010dnih sistema okeanskih struja.<\/p>\n

Zato povratak globalne temperature na 1,5 stepeni ne bi zna\u010dio i povratak planete u prethodno stanje. Nivo mora mogao bi da nastavi da raste, neke vrste i ekosistemi mogli bi biti trajno izgubljeni, a pojedine zajednice ve\u0107 preseljene ili primorane da promene na\u010din \u017eivota.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nau\u010dnici predvi\u0111aju da \u0107e granica od 1,5 stepeni biti prema\u0161ena u narednih nekoliko godina. Ipak i dalje postoji mogu\u0107nost da ovo prekora\u010denje bude privremeno i da se temperatura do kraja veka ponovo spusti na nivo zacrtan Pariskim sporazumom.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":95910,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"UNEP: Granica zagrevanja od 1,5 stepeni bi\u0107e prema\u0161ena u narednih nekoliko godina","_seopress_titles_desc":"Nau\u010dnici predvi\u0111aju da \u0107e granica od 1,5 stepeni biti prema\u0161ena u narednih nekoliko godina. Ipak i dalje postoji mogu\u0107nost da ovo prekora\u010denje bude privremeno i da se temperatura do kraja veka ponovo spusti na nivo zacrtan Pariskim sporazumom.","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"4","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"both","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":301,"_seopress_analysis_target_kw":"globalno zagrevanje","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[5909,4],"tags":[6087,3279,883,766,1328,1019,6502,6614,854],"class_list":["post-95868","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-klimatske-promene","category-zivotna-sredina-i-klima","tag-co2-emisije","tag-dekarbonizacija","tag-globalno-zagrevanje","tag-klimatske-promene","tag-metan","tag-pariski-sporazum","tag-poplave","tag-pozari","tag-unep","country-svet"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95868","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95868"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95868\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95919,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95868\/revisions\/95919"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/95910"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95868"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95868"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95868"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}