{"id":93176,"date":"2026-06-09T15:16:35","date_gmt":"2026-06-09T13:16:35","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=93176"},"modified":"2026-06-09T15:16:35","modified_gmt":"2026-06-09T13:16:35","slug":"moguc-gubitak-vaznog-izvora-podataka-o-klimi-sad-uklanjaju-stotine-mernih-stanica-u-okeanima","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/moguc-gubitak-vaznog-izvora-podataka-o-klimi-sad-uklanjaju-stotine-mernih-stanica-u-okeanima\/","title":{"rendered":"Mogu\u0107 gubitak va\u017enog izvora podataka o klimi: SAD uklanjaju stotine mernih stanica u okeanima"},"content":{"rendered":"

Administracija ameri\u010dkog predsednika Donalda Trampa odlu\u010dila je da ukloni stotine podvodnih mernih instrumenata koji du\u017ee od jedne decenije prikupljaju klju\u010dne podatke o stanju u vodama Atlantskog i Tihog okeana. Nau\u010dnici bi tako izgubili uvid u promene koje imaju zna\u010dajan uticaj na klimu i morske ekosisteme.<\/h2>\n

Preko 900 mernih instrumenata postavljenih u sklopu projekta Ocean Observatories Initiative (OOI) prikuplja podatke o fizi\u010dkim, hemijskim, geolo\u0161kim i biolo\u0161kim uslovima iz svih slojeva Atlantskog i Tihog okeana, uklju\u010duju\u0107i i navodno slabljenje sistema atlantskih struja koje imaju bitnu ulogu u raspore\u0111ivanju toplote izme\u0111u severne i ju\u017ene hemisfere i regulisanju klime na planeti.<\/p>\n

Stanje okeana ima ogroman uticaj na klimu. Na primer, u okeanskim dubinama su zarobljene ogromne koli\u010dine ugljen-dioksida, \u010dije bi osloba\u0111anje u atmosferu moglo znatno ubrzati klimatske promene, pi\u0161e Scientific American i napominje da demonta\u017ea sistema OOI predstavlja najnoviji potez Trampove administracije<\/a> u pravcu smanjenja podr\u0161ke klimatskim istra\u017eivanjima.<\/p>\n

Pro\u0161le godine je najavljeno zatvaranje Nacionalnog centra za atmosferska istra\u017eivanja (National Center for Atmospheric Research \u2013 NCAR), ali je sudskom odlukom to privremeno blokirano.<\/p>\n

Bi\u0107e uklonjeno \u010detiri od pet postoje\u0107ih mre\u017ea mernih stanica u Tihom okeanu i Atlantiku<\/p><\/blockquote>\n

OOI je krajem maja saop\u0161tio da je federalna agencija Sjedinjenih Ameri\u010dkih Dr\u017eava za podr\u0161ku nauci – National Science Foundation (NSF) – zapo\u010dela proces uklanjanja celokupne infrastrukture sa \u010detiri od pet mre\u017ea podvodnih instrumenata instaliranih u sklopu projekta.<\/p>\n

Bi\u0107e demontirane mre\u017ee instrumenata uz obale ameri\u010dkih saveznih dr\u017eava Oregon i Va\u0161ington, \u010diji podaci su od klju\u010dnog zna\u010daja za prou\u010davanje podru\u010dja Tihog okeana u kome se obavlja oko jedna \u010detvrtina godi\u0161njeg globalnog ulova ribe.<\/p>\n

\n
\"ooi<\/figure>\n
Foto: OOI<\/span><\/div>\n<\/div>\n

Tako\u0111e \u0107e biti uklonjena stanica u Irmingerovom moru u Atlantiku koja prikuplja klju\u010dne podatke o sistemu okeanskih struja pod nazivom Atlantska meridionalna preokretna cirkulacija (Atlantic meridional overturning circulation – AMOC), za koji neki nau\u010dnici sumnjaju da slabi, a njegov kolaps bi mogao bi imati katastrofalne posledice po klimu.<\/p>\n

Neizvesnost u vezi sa okeanskim strujama zahteva konstantno pra\u0107enje<\/p><\/blockquote>\n

Helen Findlej iz engleske organizacije za istra\u017eivanje mora Plymouth Marine Laboratory istakla je da AMOC ima klju\u010dnu ulogu u regulisanju klime i odr\u017eavanju morskih ekosistema, kao i da je sve vi\u0161e dokaza o njegovom slabljenju, pi\u0161e Scientific American.<\/p>\n

„Rastu\u0107a neizvesnost u vezi s njegovom budu\u0107no\u0161\u0107u upravo je razlog za\u0161to je dugoro\u010dno, konstantno pra\u0107enje va\u017enije nego ikada“, izjavila je Findlej.<\/p>\n

U funkciji \u0107e ostati samo jedna mre\u017ea senzora na morskom dnu. Prote\u017ee se od obale Oregona do tektonske plo\u010de Huan de Fuka u Tihom okeanu, navodi se u saop\u0161tenju OOI-ja.<\/p>\n

NSF: Namera nije da se ukine projekat OOI<\/p><\/blockquote>\n

Iz NSF-a je saop\u0161teno da namera nije da se OOI ukine, ve\u0107 da se pre\u0111e na fleksibilniji pristup kako bi se dao prioritet novim nau\u010dnim prioritetima i tehnologijama, kao i pametnom upravljanu istra\u017eiva\u010dkom infrastrukturom.<\/p>\n

Projekat OOI je predvi\u0111en da traje 25 godina. Bud\u017eetom NSF za fiskalnu 2026. godinu planirano je smanjenje finansiranja za OOI za 80%.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Preko 900 mernih instrumenata postavljenih u sklopu projekta Ocean Observatories Initiative (OOI) prikuplja podatke o fizi\u010dkim, hemijskim, geolo\u0161kim i biolo\u0161kim uslovima u Atlantskom i Tihom okeanu<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":93184,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"Mogu\u0107 gubitak va\u017enog izvora podataka o klimi: SAD uklanjaju stotine mernih stanica u okeanima","_seopress_titles_desc":"Preko 900 mernih instrumenata postavljenih u sklopu projekta Ocean Observatories Initiative (OOI) prikuplja podatke o fizi\u010dkim, hemijskim, geolo\u0161kim i biolo\u0161kim uslovima u Atlantskom i Tihom okeanu","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5909,6,4],"tags":[7363,6310,766,7091],"class_list":["post-93176","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-klimatske-promene","category-voda","category-zivotna-sredina-i-klima","tag-donald-tramp","tag-klima","tag-klimatske-promene","tag-okean","country-svet"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93176","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=93176"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93176\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93194,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93176\/revisions\/93194"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/93184"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=93176"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=93176"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=93176"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}