{"id":82121,"date":"2025-07-03T14:47:50","date_gmt":"2025-07-03T12:47:50","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=82121"},"modified":"2025-07-03T17:03:08","modified_gmt":"2025-07-03T15:03:08","slug":"voda-u-11-francuskih-opstina-kontaminirana-vecnim-hemikalijama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/voda-u-11-francuskih-opstina-kontaminirana-vecnim-hemikalijama\/","title":{"rendered":"Voda u 11 francuskih op\u0161tina kontaminirana ve\u010dnim hemikalijama"},"content":{"rendered":"

Zbog prisustva jedinjenja iz grupe PFAS, poznatih i kao ve\u010dne hemikalije, voda sa \u010desme je progla\u0161ena nebezbednom za pi\u0107e za najosetljivije grupe stanovni\u0161tva u jedanaest op\u0161tina francuskog departmana Gornja Rajna.<\/h2>\n

Vi\u0161e od 60.000 ljudi u francuskom departmanu Gornja Rajna \u017eivi u op\u0161tinama u kojima je voda sa \u010desme progla\u0161ena nebezbednom za najosetljivije grupe: decu do dve godine, trudnice, dojilje i osobe sa oslabljenim imunitetom. Prema procenama lokalnih vlasti, ta mera poga\u0111a tri hiljade ljudi.<\/p>\n

U pitanju je najve\u0107a ograni\u010denje kori\u0161\u0107enja vode za pi\u0107e u istoriji Francuske, a razlog su visoke koncentracije perfluoroalkilnih i polifluoroalkilnih supstanci (PFAS), koje se akumuliraju u organizmu i povezane su sa ozbiljnim zdravstvenim problemima, uklju\u010duju\u0107i rak i neplodnost.<\/p>\n

PFAS supstance su velika porodica od preko 10.000 visokopostojanih jedinjenja. Napravio ih je \u010dovek i u prirodi se gotovo ne razla\u017eu, zbog \u010dega se i nose naziv ve\u010dne hemikalije.<\/p>\n

U Evropi je 23.000 lokacija kontaminirano PFAS hemikalijama<\/h3>\n

Svoju primenu nalaze u velikom broju industrijskih grana i proizvoda, kao \u0161to su nelepljivi premazi za posu\u0111e (teflon), vodootporne tkanine, ambala\u017ea za hranu, protivpo\u017earne pene i industrijski proizvodi poput sredstava za \u010di\u0161\u0107enje i maziva. Ove jedinjenja se kroz kori\u0161\u0107enje predmeta, ali i hranu i vodu, akumuliraju u \u017eivim organizmima.<\/p>\n

Brojne\u00a0studije<\/a>\u00a0povezuju PFAS-e sa kancerom, visokim holesterolom, bolestima \u0161titne \u017elezde, o\u0161te\u0107enjem jetre, astmom, alergijama. Te hemikalije su tako\u0111e povezane sa smanjenom plodno\u0161\u0107u<\/a>, smr\u0107u novoro\u0111en\u010dadi, malom poro\u0111ajnom te\u017einom, uro\u0111enim defektima i zaostalo\u0161\u0107u u razvoju.<\/p>\n

U okviru projekta Forever Pollution Project<\/a>, koji okuplja novinare i stru\u010dnjake iz 16 zemalja, objavljena je interaktivna mapa. Ona pokazuje da je 23.000 lokacija u Evropi kontaminirano ve\u010dnim hemikalijama. Jo\u0161 21.500 lokacija je ozna\u010deno kao potencijalno zaga\u0111eno zbog blizine industrijskih postrojenja ili vojnih zona.<\/p>\n

Prema upozorenjima nau\u010dnika, regulatora i civilnog dru\u0161tva, ovo je otrov veka i stvorio je najgoru krizu zaga\u0111enja s kojom se \u010dove\u010danstvo ikada suo\u010dilo.<\/p>\n

Kako su hemikalije zavr\u0161ile u vodi<\/h3>\n

Hemikalije u vodi u departmanu Gornja Rajna poti\u010du sa aerodroma Bazel-Miluz-Frajburg. Naime, po\u010dev od \u0161ezdesetih godina pro\u0161log veka, na njemu je kori\u0161\u0107ena protivpo\u017earna pena koja sadr\u017ei perfluorovane hemikalije (PFA), jer su efikasne u ga\u0161enju po\u017eara uzrokovanih kerozinom. Iako je upotreba ovih jedinjenja obustavljena 2017. godine, njihovi ostaci su decenijama prodirali kroz tlo i dospeli u podzemne vode na svega 15 metara ispod povr\u0161ine.<\/p>\n

Lokalne vlasti planiraju da do kraja godine instaliraju novo postrojenje za preradu vode, a procenjena vrednost investicije iznosi 20 miliona evra. O\u010dekuje se i pove\u0107anje cena vode, kako bi se pokrili tro\u0161kovi odr\u017eavanja.<\/p>\n

Osim \u0161to predstavljaju rizik za ljudsko zdravlje, PFA ugro\u017eavaju \u010ditave ekosisteme. Na sli\u010dan na\u010din kao i kod ljudi, ova jedinjenja se sakupljaju u tkivima riba, ptica i sisara, uzrokuju\u0107i niz problema: od rana koje ne zarastaju, preko smanjene plodnosti, do hormonskih poreme\u0107aja. Zabele\u017eeni su slu\u010dajevi deformiteta kod kornja\u010da i ptica u Severnoj Americi, kao i smanjena stopa pre\u017eivljavanja mladunaca foka u arkti\u010dkom regionu.<\/p>\n

Trenutno u Evropi ne postoje zakonski primenjiva ograni\u010denja za PFA u vodi za pi\u0107e. Me\u0111utim, u januaru 2026. godine<\/a>, na snagu stupa odredba Evropske Direktive o vodi za pi\u0107e, koja postavlja ograni\u010denje od 0,1 mikrograma po litru. Stru\u010dnjaci procenjuju da vi\u0161e od 2.300 lokacija \u0161irom Evrope ve\u0107 sada prema\u0161uje ovaj prag.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zbog prisustva PFAS-a, ve\u010dnih hemikalija, voda sa \u010desme je progla\u0161ena nebezbednom za pi\u0107e za najosetljivije grupe stanovni\u0161tva<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":82166,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"Voda u 11 francuskih op\u0161tina kontaminirana ve\u010dnim hemikalijama","_seopress_titles_desc":"Zbog prisustva PFAS-a, ve\u010dnih hemikalija, voda sa \u010desme je progla\u0161ena nebezbednom za pi\u0107e za najosetljivije grupe stanovni\u0161tva.","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"4","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"ve\u010dne hemikalije","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[6737,3105,6301,4993,5951],"class_list":["post-82121","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zivotna-sredina-i-klima","tag-javno-zdravlje","tag-pijaca-voda","tag-pravo-na-vodu","tag-voda","tag-zdravlje","country-regioneu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/82121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=82121"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/82121\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/82166"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=82121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=82121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=82121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}