{"id":81095,"date":"2025-06-04T15:04:06","date_gmt":"2025-06-04T13:04:06","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=81095"},"modified":"2025-06-04T19:32:20","modified_gmt":"2025-06-04T17:32:20","slug":"evropska-komisija-proglasila-projekat-jadar-svojim-strateskim-projektom-za-kriticne-sirovine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/evropska-komisija-proglasila-projekat-jadar-svojim-strateskim-projektom-za-kriticne-sirovine\/","title":{"rendered":"Evropska komisija proglasila projekat Jadar svojim strate\u0161kim projektom za kriti\u010dne sirovine"},"content":{"rendered":"

Evropska komisija je objavila prvih 13 strate\u0161kih projekata za sirovine od presudnog zna\u010daja na lokacijama van Evropske unije. Me\u0111u njima je projekat Jadar u Srbiji. On je na novom spisku jedini za litijum i bor. Pritom obuhvata samo rudarenje, iako je Rio Tinto najavio da \u0107e izgraditi i postrojenje za preradu.<\/h2>\n

Nakon \u0161to je u martu proglasila 47 strate\u0161kih projekata po Zakonu o kriti\u010dnim sirovinama,<\/a> Evropska komisija ih je danas dopunila spiskom na kojem je jo\u0161 13,<\/a> na lokacijama izvan granica EU, uklju\u010duju\u0107i kontroverzni projekat Jadar u Srbiji, kompanije Rio Tinto.<\/a> Osnovni ciljevi su diverzifikacija izvora snabdevanja i ve\u0107a bezbednost privrede, ali uz podsticaj za kreiranje vrednosti u tre\u0107im zemljama, saop\u0161teno je.<\/p>\n

„Evropi su potrebne sirovine da ispunimo svoje industrijske i klimatske ambicije. EU su potrebni stabilni, bezbedni i diverzifikovani lanci snabdevanja“, izjavio je izvr\u0161ni potpredsednik Evropske komisije za prosperitet i industrijsku strategiju Stefan Se\u017eurne.<\/p>\n

\n
\"Evropska<\/figure>\n
Foto: Evropska komisija<\/span><\/div>\n<\/div>\n

Strate\u0161ki projekti po celom svetu<\/h3>\n

Prvih 13 projekata<\/a> za strate\u0161ke sirovine van EU nalazi se u Kanadi, na Grenlandu, u Kazahstanu, Srbiji, Ukrajini, Zambiji, na Novoj Kaledoniji, u Brazilu, na Madagaskaru, u Malaviju, Ju\u017enoafri\u010dkoj Republici i Velikoj Britaniji. Potrebno im je ukupno 5,5 milijardi evra investicija da po\u010dnu s radom, navela je Evropska komisija.<\/p>\n

Se\u017eurne je otkrio da je bilo 49 prijava za dobijanje navedenog statusa.<\/p>\n

Projekat Jadar je jedini za litijum i bor,<\/a> a zanimljivo je \u0161to je Evropska komisija obuhvatila samo ekstrakciju, iako je Rio Tinto najavljivao i izgradnju postrojenja za preradu. Ina\u010de, u obrazlo\u017eenju pi\u0161e da ova investicija u Srbiji ima za cilj da doprinese snabdevanju litijumom, kvaliteta pogodnog za proizvodnju baterija, i borom za metalur\u0161ku industriju.<\/p>\n

Protiv projekta Jadar su u nekoliko navrata organizovane velike demonstracije \u0161irom Srbije<\/p><\/blockquote>\n

Lokalno stanovni\u0161tvo u dolini Jadra i ekolo\u0161ke organizacije se godinama suprotstavljaju Rio Tintu zbog netransparentnosti i rizika po zdravlje, okolinu i poljoprivredu, a pogotovo zbog ugro\u017eavanja izvora vode.<\/a> U vi\u0161e navrata su odr\u017eani veliki protesti \u0161irom zemlje.<\/p>\n

Na portalu Balkan Green Energy News mo\u017eete pro\u010ditati\u00a0hronolo\u0161ki pregled najva\u017enijih doga\u0111aja od 2001,<\/a> kada je Rio Tinto do\u0161ao u Srbiju.<\/p>\n

Rudarski gigant sprovodi projekat Jadar preko svoje ispostave u Srbiji, preduze\u0107a Rio Sava Exploration.<\/p>\n

Odabrani projekti ispunjavaju ekolo\u0161ke, dru\u0161tvene i standarde upravljanja koje propisuje CRMA, i dokazana je njihova tehni\u010dka izvodljivost, isti\u010du u izvr\u0161nom telu EU. Za te investicije je na raspolaganju podr\u0161ka Evropske komisije, dr\u017eava \u010dlanica i finansijskih institucija, pri \u010demu uklju\u010duje „kontakte s relevantnim kupcima“ datih sirovina, stoji u objavi.<\/p>\n

Najvi\u0161e projekata je za proizvodnju grafita, kobalta, nikla<\/h3>\n

Ostali poduhvati obuhvataju eksploataciju i preradu grafita, kobalta i nikla, a oni su najbrojniji, i eksploataciju tungstena, retkih elemenata, mangana i bakra. Jedan od njih, za rudarenje i preradu grafita, sprovodi se i na Grenlandu i u Norve\u0161koj.<\/p>\n

Takozvani retki metali i zemni elementi su klju\u010dni za proizvodnju magneta visokih performansi za vetroturbine i elektri\u010dne motore za tehnologije zelene energetike i elektromobilnost. Bor se upotrebljava u automobilskoj, vazduhoplovnoj i namenskoj industriji te za opremu za proizvodnju energije iz obnovljivih izvora.<\/p>\n

Litijum se koristi za proizvodnju litijum-jonskih baterija, trenutno dominantne tehnologije u tom segmentu skladi\u0161tenja energije: od potro\u0161a\u010dke elektronike, preko elektri\u010dnih vozila do stacionarnih postrojenja u okviru zelenih elektrana ili samo za balansiranje mre\u017ee.<\/p>\n

Kokanovi\u0107: Nastavljamo otpor<\/h3>\n

Aktivista Zlatko Kokanovi\u0107 iz udru\u017eenja Ne damo Jadar izjavio je da su akademska zajednica i Srpska akademija nauka i umetnosti (SANU) jasno odbacile Rio Tintov projekat. Tvrdi i da se 63,5 odsto gra\u0111ana Srbije protivi toj investiciji. To je, ina\u010de, rezultat iz jednog nedavnog istra\u017eivanja javnog mnjenja.<\/p>\n

Odluka Evropske komisije ne garantuje standarde za za\u0161titu \u017eivotne sredine, rekao je Kokanovi\u0107 za portal Zelena Srbija agencije Beta.<\/a> „To je sasvim licemerno od jedne Evrope koja se zala\u017ee za vladavinu prava, demokratiju, slobodu govora, zdravu \u017eivotnu sredinu i \u010dist vazduh, vodu i zemlju. Oni bi da nau\u0161trb na\u0161eg zdravlja i zdravlja na\u0161e dece uzmu na\u0161 litijum i od nas naprave deponiju da bi oni zdravo \u017eiveli“, naglasio je.<\/p>\n

Nigde u svetu nema ovakvog rudarskog projekta u gusto naseljenom podru\u010dju i na plodnoj zemlji, napomenuo je ovaj aktivista. „To je u su\u0161tini eksperimentalno postrojenje. Oni nemaju odgovore na sva pitanja i njihova glavna parola je: ‘Trudi\u0107emo se da smanjimo rizike’. Mi sad \u017eivimo bez rizika, ne treba da ih smanjujemo. Ako se desi incident, oni \u0107e re\u0107i da prihvataju gre\u0161ku, da \u0107e se truditi da je ne ponove i izvini\u0107e se. Mi od toga nemamo ni\u0161ta“, podvukao je Kokanovi\u0107.<\/p>\n

Danas je, osim toga, poru\u010dio da \u0107e otpor biti nastavljen svim dozvoljenim i nedozvoljenim i raspolo\u017eivim sredstvima. Kokanovi\u0107 \u017eivi u Gornjim Nedeljicama, gde je lokacija za rudnik.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rio Tintov projekat Jadar u Srbiji se na\u0161ao me\u0111u prvih 13 projekata za sirovine od kriti\u010dnog zna\u010daja za EU, na lokacijama van njenih granica<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":81098,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"Evropska komisija proglasila projekat Jadar svojim strate\u0161kim projektom za kriti\u010dne sirovine","_seopress_titles_desc":"Rio Tintov projekat Jadar u Srbiji se na\u0161ao me\u0111u prvih 13 projekata za sirovine od kriti\u010dnog zna\u010daja za EU, na lokacijama van njenih granica.","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"4","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"Jadar","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[2899,7071,5161,6345,5921],"class_list":["post-81095","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zivotna-sredina-i-klima","tag-litijum","tag-projekat-jadar","tag-rio-tinto","tag-rudarstvo","tag-zivotna-sredina","country-regioneu","country-srbija"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=81095"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81095\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/81098"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=81095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=81095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=81095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}