{"id":78660,"date":"2025-03-21T11:29:09","date_gmt":"2025-03-21T10:29:09","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=78660"},"modified":"2025-06-20T11:13:02","modified_gmt":"2025-06-20T09:13:02","slug":"eu-proglasava-strateske-projekte-za-sirovine-25-marta-da-li-je-jadar-medju-njima","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/eu-proglasava-strateske-projekte-za-sirovine-25-marta-da-li-je-jadar-medju-njima\/","title":{"rendered":"EU progla\u0161ava strate\u0161ke projekte za sirovine 25. marta \u2013 da li je Jadar me\u0111u njima"},"content":{"rendered":"

Evropska komisija je za 25. mart zakazala predstavljanje prve grupe strate\u0161kih projekata po Zakonu o kriti\u010dnim sirovinama EU. Rio Tinto je kandidovao svoj kontroverzni projekat Jadar za rudnik litijuma i postrojenje za preradu u Srbiji.<\/h2>\n

Pored toga, administracija u Briselu je saop\u0161tila da \u0107e pro\u0161iriti obuhvat Mehanizma za prekograni\u010dno prilago\u0111avanje ugljenika (CBAM) na neke fabri\u010dke proizvode od \u010delika i aluminijuma, \u0161to je tako\u0111e deo paketa mera za dekarbonizaciju i o\u010duvanje proizvodnje i tr\u017ei\u0161ta metala.<\/h2>\n

Predstavljaju\u0107i Akcioni plan za \u010delik i metale, izvr\u0161ni potpredsednik Evropske komisije zadu\u017een za prosperitet i industrijsku strategiju<\/a> Stefan Se\u017eurne obe\u0107ao je da \u0107e Evropska unija obezbediti snabdevanje preko potrebnih sirovina. Otkrio je da \u0107e 25. marta objaviti prvi spisak strate\u0161kih projekata koji \u0107e biti sprovedeni po Zakonu o kriti\u010dnim sirovinama (CRMA).<\/a><\/p>\n

Taj pravni akt je bio o\u0161tro kritikovan pre nego \u0161to je usvojen pre godinu dana. Jedan od kandidata je Rio Tintov kontroverzni projekat Jadar<\/a> u Srbiji. Taj svetski rudarski gigant planira podzemnu eksploataciju litijuma i izgradnju postrojenja za preradu kod Loznice.<\/p>\n

CRMA akt omogu\u0107ava zasnivanje strate\u0161kih partnerstava za projekte za izuzetno zna\u010dajne sirovine i u tre\u0107im zemljama, poput Srbije<\/p><\/blockquote>\n

Protiv predlo\u017eene investicije su odr\u017eani neki od najmasovnijih i najrasprostranjenijih protesta u zemlji, u vi\u0161e talasa. Po\u010deli su 2021. godine. Na portalu Balkan Green Energy News mo\u017eete pro\u010ditati hronolo\u0161ki pregled najva\u017enijih doga\u0111aja vezanih za projekat Jadar od 2001,<\/a>\u00a0kada je Rio Tinto do\u0161ao u Srbiju.<\/p>\n

Srbija i EU su pro\u0161le godine u Beogradu potpisale memorandum o razumevanju o strate\u0161kom partnerstvu u oblasti odr\u017eivih sirovina i lanaca vrednosti za baterije i elektri\u010dna vozila.<\/a><\/p>\n

Se\u017eurne je najavio da \u0107e predstaviti vi\u0161e desetina projekata za kriti\u010dne sirovine. Ipak, naglasak je stavio na aluminijum, bakar, nikl i „mnoge elemente za legure \u010delika“, ne pomenuv\u0161i konkretno litijum. Administracija u Briselu je napomenula da \u0107e pojednostaviti postupak dobijanja dozvola i pristup javnim fondovima za strate\u0161ke projekte za sirovine, na doma\u0107em tr\u017ei\u0161tu kao i u tre\u0107im zemljama.<\/p>\n

EU \u0107e doprineti konkurentnosti izvoza metala<\/h3>\n

Evropska unija je mere najavila u trenutku kada je na udaru carinskih stopa koje su uvele Sjedinjene Dr\u017eave i dok su cene elektri\u010dne energije i gasa mnogo vi\u0161e nego preko Atlantika kao i u Kini. Namerava da uvede podsticaje za dekarbonizaciju, a konkretnije i kvote za doma\u0107i zeleni \u010delik u javnim nabavkama i za recikla\u017eu.<\/p>\n

Jedna od najva\u017enijih alatki je Mehanizam za prekograni\u010dno prilago\u0111avanje ugljenika, CBAM.<\/a> Naplata na ime emisija ugljen-dioksida za uvoz grupe sirovina i elektri\u010dne energije kre\u0107e na po\u010detku slede\u0107e godine, a ovaj sistem ve\u0107 prolazi kroz reviziju. Naime, EU je pove\u0107ala svoje ambicije \u0161to se ti\u010de reforme CBAM-a, napomenuo je Se\u017eurne.<\/p>\n

Industrija \u010delika i metala u EU je suo\u010dena s ozbiljnom krizom, a ni tenzije na trgovinskom planu joj ne idu u prilog, priznaje Se\u017eurne<\/p><\/blockquote>\n

„Do kraja godine \u0107emo predstavljati mere za ja\u010danje CBAM-ovog delovanja. Radi\u0107e u tri smera: izvoz, mere za spre\u010davanje zaobila\u017eenja [propisa] i pro\u0161irivanje [broja] proizvoda koje obuhvata. Ne mogu na\u0161i proizvo\u0111a\u010di da na me\u0111unarodnom tr\u017ei\u0161tu budu i naj\u010destitiji i najsankcionisaniji. Pritom \u0107emo tako\u0111e razmotriti mogu\u0107nost modifikacije propisa o poreklu, da ne bi \u010delik iz inostranstva mogao da se jednostavno, malo preradi u Evropi i onda prodaje kao evropski proizvod“, izjavio je ovaj zvani\u010dnik, jedan od najodgovornijih za politiku industrijske proizvodnje.<\/p>\n

Evropska komisija je naglasila da \u0107e pre kraja godine predlo\u017eiti prvo zakonodavno re\u0161enje za izmenu CBAM-a, da bi se njegov obuhvat pro\u0161irio na odre\u0111ene proizvode s visokim sadr\u017eajem \u010delika i aluminijuma koji su pro\u0161li vi\u0161i stepen prerade.<\/p>\n

Podsticaji za kori\u0161\u0107enje nuklearne energije u proizvodnji vodonika<\/h3>\n

Industrija \u010delika i metala u EU se suo\u010dava sa ozbiljnom krizom, od eksplozije cena elektri\u010dne energije do globalnog vi\u0161ka kapaciteta proizvodnje, priznao je Se\u017eurne i dodao da ni „trgovinske tenzije ne idu u prilog“ tom sektoru. Akcioni plan podrazumeva podsticanje masovnih ulaganja u vodonik.<\/p>\n

Bi\u0107e podr\u0161ke za niskougljeni\u010dni vodonik, „pogotovo zajedno sa nuklearnom energijom“, kazao je taj potpredsednik Evropske komisije. EU se do sada suzdr\u017eavala od subvencionisanja projekata nuklearnih elektrana. Izuzetak je paket kojeg priprema za razvoj tehnologije malih modularnih reaktora (SMR-ova)<\/a> i nau\u010dna istra\u017eivanja.<\/p>\n

Elektrolizeri koje napajaju nuklearne elektrane proizvode ru\u017ei\u010dasti-pink vodonik, razbijanjem molekula vode i uz izdvajanje kiseonika i primesa. Druga niskougljeni\u010dna verzija je plavi vodonik. On se ne pravi direktno od metana \u2013 fosilnog gasa, ali plava oznaka podrazumeva da se CO2 ispu\u0161ten u tom postupku prikuplja i (trajno) uskladi\u0161tava. Zeleni vodonik je od vode elektrolizovane pomo\u0107u struje iz obnovljivih izvora.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rio Tintov litijumski projekat Jadar je kandidovan za dobijanje strate\u0161kog statusa u skladu s novim pravnim okvirom za strate\u0161ke sirovine<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":78671,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"EU progla\u0161ava strate\u0161ke projekte za sirovine 25. marta \u2013 da li je Jadar me\u0111u njima","_seopress_titles_desc":"Rio Tintov litijumski projekat Jadar je kandidovan za dobijanje strate\u0161kog statusa u skladu s novim pravnim okvirom za strate\u0161ke sirovine.","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"4","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"sirovine","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[504,1,4],"tags":[6153,7055,3279,7223,669,1854,6971,2899,5627,6063,6878,647,5343,5908,7071,5161,1109,5341,5342,5133,7085,6059,5921],"class_list":["post-78660","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-elektricna-energija","category-obnovljivi-izvori-energije","category-zivotna-sredina-i-klima","tag-cbam","tag-celik","tag-dekarbonizacija","tag-dogovor-o-cistoj-industriji","tag-elektricna-energija","tag-energetska-tranzicija","tag-kriticne-sirovine","tag-litijum","tag-nuklearna-elektrana","tag-nuklearna-energija","tag-nuklearne-elektrane","tag-obnovljivi-izvori-energije","tag-porez-na-co2","tag-prekogranicna-taksa-na-co2","tag-projekat-jadar","tag-rio-tinto","tag-subvencije","tag-taksa-na-co2","tag-taksa-na-emisije-ugljen-dioksida","tag-vodonik","tag-zeleni-celik","tag-zeleni-vodonik","tag-zivotna-sredina","country-regioneu","country-srbija"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78660","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=78660"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78660\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/78671"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=78660"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=78660"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=78660"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}