{"id":63899,"date":"2023-11-03T12:17:21","date_gmt":"2023-11-03T11:17:21","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=63899"},"modified":"2023-11-17T15:54:46","modified_gmt":"2023-11-17T14:54:46","slug":"cetiri-preporuke-za-vece-ucesce-gradjana-u-energetici-na-zapadnom-balkanu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/cetiri-preporuke-za-vece-ucesce-gradjana-u-energetici-na-zapadnom-balkanu\/","title":{"rendered":"\u010cetiri preporuke za ve\u0107e u\u010de\u0161\u0107e gra\u0111ana u energetici na Zapadnom Balkanu"},"content":{"rendered":"

Nijedna zemlja Zapadnog Balkana jo\u0161 nije usvojila propise za osnivanje i rad energetskih zadruga, kao najrazvijenijeg oblika u\u010de\u0161\u0107e gra\u0111ana u sektoru energetike (gra\u0111anska energija), \u0161to ne samo da doprinosi decentralizaciji i demokratizaciji energetike u energetskoj tranziciji, ve\u0107\u00a0 i smanjuje zaga\u0111enje i tro\u0161kove za energente, upozorili su u\u010desnici druge regionalne konferencije „Energetske zajednice gra\u0111ana\/Zajednice obnovljive energije – Za\u0161to stojimo u mjestu?“<\/em> odr\u017eane u Sarajevu.<\/h2>\n

Na konferenciji posve\u0107enoj gra\u0111anskoj energiji<\/a>, koju su prvi put pro\u0161le godine<\/a> organizovali Regionalni centar za odr\u017eivu energetsku tranziciju (RESET<\/a>) iz BiH i Henrich Boll fondacija, u\u010destvovalo je vi\u0161e od 80 predstavnika lokalnih zajednica, ekspertske zajednice, nevladinih organizacija, regulatornih agencija, elektroprivreda, me\u0111unarodnih organizacija, finansijera.<\/p>\n

Mirza Ku\u0161ljugi\u0107<\/a>, predsednik Upravnog odbora RESET-a, rekao je da je u svim zemljama regije interes privatnih investitora za izgradnju komercijalnih fotonaponskih elektrana enormno veliki, a istovremeno razvoj gra\u0111anske energije zna\u010dajno zaostaje. Jasno je, kako dodaje, da ovakav smer razvoja obnovljive energije ne\u0107e rezultirati demokratizacijom energetskog sektora i aktivnim u\u010de\u0161\u0107em malih kupaca – doma\u0107instava i male privrede, u energetskoj tranziciji.<\/p>\n

Ku\u0161ljugi\u0107: Gra\u0111anska energija u regionu gubi bitku sa privatnim investitorima, \u0161to je lo\u0161e za odr\u017eivost energetske tranzicije<\/p><\/blockquote>\n

„To je u potpunoj suprotnosti sa trendovima u razvijenim zemljama EU gdje su upravo mali kupci ve\u0107inski vlasnici solarnih elektrana, na primer, u Nema\u010dkoj 70 odsto svih kapaciteta, a u Italiji \u010dak 98 odsto. Po\u0161to je gra\u0111anska energija osnova odr\u017eive energetske tranzicije potrebno je uo\u010dene trendove hitno korigovati“, poru\u010dio je Ku\u0161ljugi\u0107.<\/p>\n

Op\u0161ti zaklju\u010dak u\u010denika konferencije je da vlade i parlamenti u regionu Zapadnog Balkana, uz dr\u017eavne elektroenergetske kompanije, predstavljaju glavnu prepreku i usko grlo za efikasnu i odr\u017eivu tranziciju. Oni, kako su dodali, jo\u0161 nemaju jasnu viziju i opredeljenje, pa time ni strategiju, zakonodavni okvir i akcione planove, za uspe\u0161no sprovo\u0111enje odr\u017eive energetske tranzicije.<\/p>\n

Pri tome, kako se moglo \u010duti, ne prepoznaju ni zna\u010daj razvoja koncepata i podr\u0161ke gra\u0111anima i lokalnim zajednicama kroz razvoj gra\u0111anske energiji na lokalnom nivou (prozjumera, energetskih zajednica gra\u0111ana i zajednica obnovljive energije). A, ti gra\u0111ani i lokalne zajednice, uz privredu, a naro\u010dito mala i srednja preduze\u0107a, predstavljaju glavne aktere i lidere uspe\u0161ne, efikasne i odr\u017eive tranzicije svuda u svetu.<\/p>\n

Osim \u0161to su identifikovali uska grla za razvoj energetskih zadruga (zajednica obnovljivih izvora energije i energetskih zajednica gra\u0111ana), u\u010desnici konferencije su ukazali kako preokrenuti trenutnu nepovoljnu situaciju.<\/p>\n

Nijedna zemlja regiona nije donela propise za zajednice obnovljivih izvora energije i energetske zajednice gra\u0111ana<\/h3>\n

\"energetske<\/p>\n

Zemlje regiona Zapadnog Balkana, prema re\u010dima u\u010desnika, nisu u potpunosti u svoje zakonodavstvo implementirale direktive Evropske unije o gra\u0111anskoj energiji koje bi omogu\u0107ile gra\u0111anima i lokalnim zajednicama da na fer, efikasan i efektivan na\u010din postanu ravnopravni u\u010desnici energetske tranzicije i doprinesu sigurnosti snabdevanja, sopstvenoj i energetskoj nezavisnosti svojih dr\u017eava, kao i dekarbonizaciji.<\/p>\n

Najve\u0107i napredak je u prethodnom periodu napravljen u Srbiji i to u domenu prozjumera<\/a> (kupci-proizvo\u0111a\u010di). Najgora situacija je u Bosni i Hercegovini koja je ostala jedina dr\u017eava na evropskom kontinentu gde gra\u0111ani jo\u0161 ne mogu da ostvare svoja prava na u\u010destvovanje u energetskoj tranziciji.<\/p>\n

„Trenutno u Republici Srpskoj postoji zakon koji to omogu\u0107ava, ali svi rokovi za dono\u0161enje podzakonskih akata su probijeni.U Distriktru Br\u010dko ni\u0161ta nije ura\u0111eno, dok je u Federaciji BiH u julu usvojen set reformskih energetskih zakona, ali najva\u017eniji, Zakon o obnovljivim izvorima energije, jo\u0161 nije stupio na snagu“, ka\u017ee Damir Miljevi\u0107, \u010dlan Upravnog odbora RESET-a.<\/p>\n

Osim toga, nijedna zemlja regiona jo\u0161 nije donela propise za implementaciju energetskih zadruga (zajednica obnovljivih izvora energije i energetskih zajednica\/zadruga gra\u0111ana<\/a>) kao najrazvijenijeg oblika gra\u0111anske energije.<\/p>\n

Elektroprivrede, operatori mre\u017ea i regulatori moraju da uhvate korak sa promenama<\/h3>\n

Da bi koncept gra\u0111anske energije mogao uspe\u0161no da se primeni dr\u017eavne energetske kompanije, operatori prenosne i distributivne mre\u017ee i regulatori moraju, kako se navodi u zaklju\u010dcima konferencije, da dr\u017ee korak sa zahtevima koje pred njih postavlja ubrzana energetska tranzicija.<\/p>\n

Na\u017ealost, sti\u010de se utisak, kako se navodi, da ovaj deo elektroenergetskog sistema daleko zaostaje i kaska za potrebama razvoja i predstavlja glavno usko grlo za efikasnu i efektivnu energetsku tranziciju i to posebno u domenu razvoja kapaciteta za prihvat gra\u0111anske energije.<\/p>\n

Nedostatak stru\u010dnog kadra, nepra\u0107enje savremenih trendova, zastarela tehni\u010dka pravila i procedure i op\u0161ta nezainteresovanost za promene prete da ugroze sve napore koji se \u010dine da se zemlje regiona ubrzano uklju\u010de u tre\u0107u industrijsku revoluciju i energetsku tranziciju, zaklju\u010dak je u\u010desnika konferencije.<\/p>\n

Vlade i parlamenti imaju pogre\u0161no uverenje da dr\u017eavne elektroprivrede mogu i trebaju da budu lideri energetske tranzicije<\/p><\/blockquote>\n

Poseban problem predstavljaju vlade na svim nivoima i parlamenti kod kojih jo\u0161 vlada pogre\u0161no uverenje da dr\u017eavne elektroprivrede mogu i trebaju da budu lideri energetske tranzicije. To je, me\u0111utim, kako se isti\u010de, za ove kompanije nemogu\u0107a misija s obzirom da je pred njima intenzivan proces vlastite transformacije i tranzicije uz sve probleme koje \u0107e im doneti zatvaranje zastarelih termoelektrana na ugalj i rudnika i prelazak na obnovljive izvore energije.<\/p>\n

U celom tom poslu one se susre\u0107u i sa problemom nedostatka znanja i kadrova, relativno lo\u0161om finansijskom situacijom i uplivom politike u svaku poru njihovog upravljanja, smatraju u\u010desnici konferencije.<\/p>\n

Pojedinci i nevladine organizacije vuku napred<\/h3>\n
\n
\"energetske<\/figure>\n
Damir Miljevi\u0107<\/span><\/div>\n<\/div>\n

Uprkos svim preprekama, lo\u0161ih zakonskih i regulatornih re\u0161enja i nedefinisanih okvira za razvoj, zaklju\u010dak je da pojedinci, nevladine organizacije i deo lokalnih zajednica u regionu kroz kreativna re\u0161enja i inicijative ubrzano i uspe\u0161no radi na pitanjima energetske tranzicije \u0161to pokazuje da postoji izra\u017een interes, volja i pozitivna energija potrebna za promene.<\/p>\n

Ovi primeri mogu biti inspiracija i vodilja i za druge lokalne zajednice, organizacije i pojedince u regionu da u postoje\u0107im nepovoljnim uslovima i same krenu istim putem, poruka je u\u010desnika konferencije.<\/p>\n

Finansiranje nije problem, novca ima<\/h3>\n

Na konferenciji se moglo \u010duti da 30 odsto portfolija mikrokreditne fondacije Partner i 20 odsto kredita Procredit banke predstavljaju zeleni projekti. Njihovi predstavnici su istakli da nema nikakvih problema kad je re\u010d o novcu za gra\u0111ansku energiju, \u010dak su i otvoreni da oni daju grantove za ove projekte.<\/p>\n

Zaklju\u010dak konferencije je da finansijske organizacije (banke i mikrofinansijske institucija) imaju potrebna sredstva za uspe\u0161no i efikasno finansiranje projekata.<\/p>\n

Lokalnim akterima na raspolaganju stoje i razni projekti i fondovi za ove namene, a uspe\u0161ni projekti u regionu koji su finansirani ulaganjem gra\u0111ana pokazuju da su spremni da investiraju sopstvena sredstva u razvoj gra\u0111anske energije i zajednica obnovljive energije \u010dija glavna odlika nije maksimiziranje profita.<\/p>\n

U\u010desnici konferencije su ukazali i da \u0161tednja gra\u0111ana predstavlja jedan od potencijalno najva\u017enijih izvora za finansiranje gra\u0111anske energije koji nije dovoljno iskori\u0161\u0107en zbog nepostojanja adekvatnih modela, nejasnog zakonodavnog okvira i komplikovanih administrativnih procedura.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gra\u0111anska energija u regionu gubi bitku sa privatnim investitorima, \u0161to je lo\u0161e za odr\u017eivost energetske tranzicije<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":63958,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"\u010cetiri preporuke za ve\u0107e u\u010de\u0161\u0107e gra\u0111ana u energetici na Zapadnom Balkanu","_seopress_titles_desc":"Gra\u0111anska energija u regionu gubi bitku sa privatnim investitorima, \u0161to je lo\u0161e za odr\u017eivost energetske tranzicije","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"1","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"gra\u0111anska energija preporuke","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[504,1],"tags":[5826,6468,3279,5742,6979,1854,3140,5985,5225,5442,1445,5940,1890,6445],"class_list":["post-63899","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-elektricna-energija","category-obnovljivi-izvori-energije","tag-damir-miljevic","tag-decentralizacija","tag-dekarbonizacija","tag-demokratizacija-energetike","tag-demonopolizacija","tag-energetska-tranzicija","tag-energetske-zadruge","tag-energetske-zajednice","tag-mirza-kusljugic","tag-pravedna-tranzicija","tag-prozjumeri","tag-reset","tag-solarne-elektrane","tag-zajednica-obnovljive-energije","country-regioneu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63899","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63899"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63899\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/63958"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63899"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}