{"id":60326,"date":"2023-06-28T13:46:35","date_gmt":"2023-06-28T11:46:35","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=60326"},"modified":"2026-06-12T20:18:46","modified_gmt":"2026-06-12T18:18:46","slug":"termoelektrane-na-ugalj-na-zapadnom-balkanu-2022-povecale-zagadjenje-broj-prekrsaja-usaglasi-se-ili-zatvori","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/termoelektrane-na-ugalj-na-zapadnom-balkanu-2022-povecale-zagadjenje-broj-prekrsaja-usaglasi-se-ili-zatvori\/","title":{"rendered":"Termoelektrane na ugalj na Zapadnom Balkanu 2022. pove\u0107ale zaga\u0111enje, broj prekr\u0161aja"},"content":{"rendered":"

Pro\u0161le godine su pove\u0107ane emisije i sumpor-dioksida i pra\u0161kastih materija i azotnih oksida u vazduh, objavio je Bankwatch u izve\u0161taju o termoelektranama na ugalj na Zapadnom Balkanu. Propisi iz Ugovora o osnivanju Energetske zajednice postaju stro\u017ei, pa se tako i uve\u0107ava broj prekr\u0161aja.<\/h2>\n

Po\u010detak je leta i vazduh je uglavnom \u010dist \u0161irom Zapadnog Balkana. Ali elektrane na ugalj<\/a> nastavljaju da zaga\u0111uju i koncentracije \u0161tetnih supstanci s vremena na vreme dose\u017eu ekstremne nivoe, pogotovo u grejnoj sezoni. Po podacima iz godi\u0161njeg<\/a> izve\u0161taja organizacije Bankwatch Usaglasi se ili zatvori (Comply or Close),<\/em> smrtonosno zaga\u0111enje<\/a> iz ovih postrojenja je 2022. poraslo.<\/p>\n

Zabele\u017een je rast emisija sve tri supstance koje su regulisane nacionalnim planovima za smanjenje emisija (NERP), a prvi put je u regionu kolektivno prekora\u010dena granica za azotne okside \u2013 NOx, budu\u0107i da je i limit smanjen. Na tom polju su pojedina\u010dno u crveno u\u0161li Kosovo* i Bosna i Hercegovina.<\/p>\n

\n
\"Comply<\/figure>\n
Foto: Emisije azotnih oksida su ozna\u010dene crvenom bojom, a ograni\u010denje crnom (Bankwatch)<\/span><\/div>\n<\/div>\n

Termoelektrana Bitola ispustila dva puta vi\u0161e SO2 nego 2021. godine<\/h3>\n

Pro\u0161lo je pet godina otkad su na snagu<\/a> stupili propisi o kontrolisanju zaga\u0111enja, u skladu s Ugovorom o osnivanju Energetske zajednice,<\/a> a emisije sumpor-dioksida iz termoelektrana obuhva\u0107enih tim okvirom \u2013 u BiH, na Kosovu*, u Severnoj Makedoniji i Srbiji,<\/a> bile su zajedno 5,6 puta ve\u0107e nego \u0161to je dozvoljeno. Koli\u010dina mikroskopske pra\u0161ine (pra\u0161kastih materija iliti PM \u010destica) je tako\u0111e pove\u0107ana, na skoro 1,8 puta iznad limita.<\/p>\n

Elektrane na ugalj u Srbiji obuhva\u0107ene NERP-om bile su najve\u0107i zaga\u0111iva\u010di sumpor-dioksidom u apsolutnim brojevima, a sledi BiH.<\/p>\n

Gledano po termoelektranama, najvi\u0161e SO2 i pra\u0161ine u regionu ispustila je termoelektrana Bitola u Severnoj Makedoniji. Koli\u010dina je u obe kategorije skoro udvostru\u010dena na godi\u0161njem nivou. Zaga\u0111ivanje sumpor-dioksidom dostiglo je 111.408 tona ili 17 puta vi\u0161e od dozvoljenog, tako da je ovo postrojenje s\u00e2mo prema\u0161ilo limit za ceo region. Razlozi nisu utvr\u0111eni, ali mogu\u0107e je da je skoku doprinela upotreba razli\u010ditog tipa uglja, napominju autori i autorke dokumenta.<\/p>\n

Instalirana je skupa oprema za odsumporavanje, ali se ne koristi<\/h3>\n

Redovni prekr\u0161ioci Ugljevik<\/a> u BiH i Kostolac B<\/a> u Srbiji ponovo su u ogromnoj meri prekora\u010dili ograni\u010denja za SO2, iako su ugradili opremu za odsumporavanje. I dalje ostaje nejasno da li je re\u010d o tehni\u010dkim pitanjima ili operatori poku\u0161avaju da u\u0161tede na tro\u0161kovima i da podignu proizvodnju struje, stoji u izve\u0161taju.<\/p>\n

Emisije PM \u010destica iz pogona Gacko u BiH ostale su alarmantno visoke, 12 puta iznad dozvoljenih. Operator je nedavno objavio plan ume\u0161avanja goriva tipa RDF, proizvedenog iz otpada.<\/p>\n

Emisije sumpor-dioksida iz male termoelektrane Morava u Srbiji 2022. godine su u\u010detvorostru\u010dene<\/p><\/blockquote>\n

Osim kr\u0161enja obaveza iz NERP-ova, prvi put su zabele\u017eene nedozvoljene aktivnosti termoelektrana na ugalj u takozvanom optaut derogacionom re\u017eimu rada u sve tri zapadnobalkanske zemlje koje imaju takva postrojenja. Ona u Pljevljima<\/a> u Crnoj Gori proizvodi mimo propisa jo\u0161 otkad je krajem 2020. prema\u0161ila 20.000 radnih sati koji su joj dodeljeni 1. januara 2018. godine. Zatim su joj se 2022. pridru\u017eili blokovi Tuzla 4<\/a> i Kakanj 5 u BiH i Morava u Srbiji.<\/p>\n

Ova poslednja bi, da nije u optaut re\u017eimu, sama prema\u0161ila limit za SO2 za celu zemlju. Naime, emisije tog polutanta su 2022. u\u010detvorostru\u010dene.<\/p>\n

„Kontinuirano kr\u0161enje me\u0111unarodno prihva\u0107enih obaveza, \u010dijom primenom bi dugoro\u010dno trebalo da se smanji zaga\u0111enje vazduha na Zapadnom Balkanu, govori o odnosu vlasti prema svojim gra\u0111anima, njihovom zdravlju i \u017eivotnoj sredini. Izve\u0161taj pokazuje da prethodnih pet godina nema pomaka u smanjenju zaga\u0111enja“, izjavila je Hristina Vojvodi\u0107, pravna savetnica u Regulatornom institutu za obnovljivu energiju i \u017eivotnu sredinu (RERI).<\/p>\n

Ta organizacija iz Srbije i Bankwatch su pro\u0161le nedelje predali \u017ealbu Sekretarijatu energetske zajednice zbog nezakonitog rada pogona Morava, od 120 megavata.<\/p>\n

Nekontrolisano ga\u0161enje postaje verovatnije nego da \u0107e sektor da se usaglasi s propisima<\/h3>\n

„Na delu su dva kontradiktorna trenda: prastara postrojenja na ugalj u regionu postaju sve nepouzdanija, ali je energetska kriza jo\u0161 vi\u0161e odvratila pa\u017enju dr\u017eavama i proizvo\u0111a\u010dima elektri\u010dne energije od odr\u017eive energetske tranzicije. Trenutno ‘zatvori’ deluje mnogo verovatnije nego ‘usaglasi se’, a sve je ve\u0107a opasnost da \u0107e to da se desi nekontrolisano“, poru\u010dila je Joana \u010cuta iz Bankwatcha.<\/p>\n

U me\u0111uvremenu, Albanija, BiH, Kosovo*, Crna Gora, Severna Makedonija i Srbija preduzele su malo ili nisu ni\u0161ta<\/a> u pogledu pripremanja predloga nacionalnih energetskih i klimatskih planova (NECP ili NEKP), u koje bi izme\u0111u ostalog trebalo uneti planove za postepeni prestanak upotrebe uglja.<\/a> Rok za predaju tih dokumenata isti\u010de na kraju teku\u0107eg meseca.<\/p>\n

Srbija je upravo objavila predlog i otvorila javnu raspravu. Albanija i Severna Makedonija jesu 2021. odnosno pro\u0161le godine usvojile svoje NEKP-ove, ali treba da ih a\u017euriraju. Ina\u010de, Albanija nema nijedan rudnik uglja niti postrojenje koje koristi to fosilno gorivo.<\/p>\n

Treba pomenuti i da Elektroprivreda Srbije<\/a> privodi kraju izgradnju postrojenja Kostolac B3.<\/a> Mogu\u0107e je da \u0107e to biti poslednja termoelektrana na ugalj u Evropi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pro\u0161le godine su pove\u0107ane emisije sve tri zaga\u0111uju\u0107e materije, pi\u0161e Bankwatch u izve\u0161taju o termoelektranama na ugalj na Zapadnom Balkanu<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":60337,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"Termoelektrane na ugalj na Zapadnom Balkanu 2022. pove\u0107ale zaga\u0111enje, broj prekr\u0161aja","_seopress_titles_desc":"Pro\u0161le godine su pove\u0107ane emisije sve tri zaga\u0111uju\u0107e materije, pi\u0161e Bankwatch u izve\u0161taju o termoelektranama na ugalj na Zapadnom Balkanu.","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"7462","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"usaglasi","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[504,7462,4],"tags":[1713,4436,669,779,4981,3316,5978,5024,4933,6784,691,5440,5921],"class_list":["post-60326","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-elektricna-energija","category-fosilna-goriva","category-zivotna-sredina-i-klima","tag-bankwatch","tag-elektrane-na-ugalj","tag-elektricna-energija","tag-fosilna-goriva","tag-integrisani-nacionalni-energetski-i-klimatski-planovi","tag-nacionalni-energetski-i-klimatski-planovi","tag-necp","tag-nekp","tag-termoelektrane","tag-termoelektrane-na-ugalj","tag-ugalj","tag-ukidanje-upotrebe-uglja","tag-zivotna-sredina","country-regioneu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60326","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=60326"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60326\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93540,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60326\/revisions\/93540"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/60337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=60326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=60326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=60326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}