{"id":55985,"date":"2023-02-15T11:03:32","date_gmt":"2023-02-15T10:03:32","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=55985"},"modified":"2023-02-16T09:49:45","modified_gmt":"2023-02-16T08:49:45","slug":"najveci-deo-ekoloskog-ceha-potrosnje-u-eu-snose-druge-zemlje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/najveci-deo-ekoloskog-ceha-potrosnje-u-eu-snose-druge-zemlje\/","title":{"rendered":"Najve\u0107i deo ekolo\u0161kog ceha potro\u0161nje u EU snose druge zemlje"},"content":{"rendered":"

Teret od potro\u0161a\u010dkog na\u010dina \u017eivota u Evropskoj uniji u najve\u0107oj meri snose zemlje Isto\u010dne Evrope, pokazuju rezultati novog istra\u017eivanja. U analizi ‘Ekolo\u0161ki neravnopravne razmene izazvane potro\u0161njom u EU’ koju je objavio \u010dasopis Nature Sustainability,<\/a> finansijska korist od potro\u0161nje upore\u0111ena je sa ekolo\u0161kim pritiscima i posledicama koje izaziva. Grupa autora je obuhvatila period od 1995. do 2019. godine.<\/h2>\n

Neke od najrazvijenih privreda sveta pripadaju Evropskoj uniji. Ve\u0107i prihodi sa sobom povla\u010de i ve\u0107u potro\u0161nju, \u0161to zemlje EU svrstava me\u0111u one sa najve\u0107om stopom potro\u0161nje. Pritiske i uticaje na \u017eivotnu sredinu koji poti\u010du od potro\u0161nje autori su predstavili kroz kvantifikaciju otisaka od potro\u0161nje proizvoda kao i pru\u017eanja usluga.<\/p>\n

U istra\u017eivanju je kori\u0161\u0107eno deset pokazatelja: emisije gasova s efektom staklene ba\u0161te<\/a>, potro\u0161nja materijala, kori\u0161\u0107enje zemlji\u0161ta, potro\u0161nja povr\u0161inskih i podzemnih voda<\/a>, koje se zajedno nazivaju plavom vodom, formiranje zaga\u0111uju\u0107ih mikroskopskih \u010destica (PM) u vazduhu, ekotoksi\u010dnost slatke vode, ekotoksi\u010dnost morske vode, kopnena ekotoksi\u010dnost, fotohemijska oksidacija i uru\u0161avanje kvaliteta ekosistema zbog zauzimanja zemlji\u0161ta, koje se meri gubitkom biodiverziteta.<\/p>\n

Potro\u0161nja u EU dovodi do pritisaka i uticaja na \u017eivotnu sredinu \u0161irom sveta, dok tako\u0111e stvara dodatu vrednost odnosno uve\u0107ava bruto doma\u0107i proizvod (BDP).<\/p>\n

Dodata vrednost ima tendenciju da bude ve\u0107a u onim zemljama u kojima se sama potro\u0161nja odvija. Postoji op\u0161ti obrazac da zemlje koje imaju ve\u0107i BDP trpe manje pritiske i uticaje na \u017eivotnu sredinu. Jedan od faktora su veliki neto tokovi resursa kroz trgovanje u smeru od siroma\u0161nijih ka bogatijim zemljama, takozvana ekolo\u0161ki nejednaka razmena.<\/p>\n

Distribucija dodate vrednosti i pritisaka nije jednako raspore\u0111ena unutar EU. Zemlje koje su se u\u010dlanile pre 1995. zadr\u017eavale su mnogo ve\u0107u dodatu vrednost uz mnogo manje pritisaka. U novim \u010dlanicama situacija je obrnuta.<\/p>\n

Istra\u017eiva\u010di su pore\u0111enjem indikatora uticaja na okolinu i BDP-a izra\u010dunali koliki je pritisak na koju zemlju.<\/p>\n

\u0160ta ka\u017eu pokazatelji<\/h3>\n

Tokom posmatranog vremenskog perioda, od 66 do 77 odsto gasova sa efektom staklene ba\u0161te ispu\u0161teno je unutar EU, a ostatak van njenih granica. Potro\u0161nja materijala u okviru EU iznosila je od 62 do 73 procenata.<\/p>\n

Nasuprot tome, potro\u0161nja plave vode bila je konstantno vec\u0301a u zemljama van EU nego unutar nje. Kori\u0161c\u0301enje zemlji\u0161ta i gubitak biodiverziteta je gotovo jednak i u EU i van nje, tokom analiziranog perioda. Me\u0111utim, po svim ostalim indikatorima primetan je trend povec\u0301anja van EU. Ipak, trendovi za neke indikatore nisu potpuno stabilni, jer su se iz godine u godinu menjali.<\/p>\n

\n
\"Ekonomska<\/figure>\n
Foto: Ekolo\u0161ki neravnopravne razmene izazvane potro\u0161njom u EU<\/span><\/div>\n<\/div>\n

Kategorije proizvoda<\/h3>\n

Autori su izdvojili \u0161est kategorija proizvoda: hrana, ode\u0107a, saobra\u0107aj, usluge, proizvodi i sme\u0161taj, kako bi pokazali koliki je njihov pritisak i uticaj na \u017eivotnu sredinu.<\/p>\n

U zemljama izvan EU, potro\u0161nja hrane u tom bloku 27 zemalja je najvi\u0161e doprinela kori\u0161c\u0301enju zemlji\u0161ta i gubitku biodiverziteta i izazvala je vi\u0161e od 50 posto potro\u0161nje plave vode. Saobra\u0107aj i proizvodnja su van EU izazvali najvec\u0301u koli\u010dinu ekotoksi\u010dnosti, fotohemijske oksidacije, emisija gasova sa efektom staklene ba\u0161te kao i najve\u0107e formiranje \u010destica.<\/p>\n

Saobra\u0107aj je povezan sa vi\u0161e od 40 odsto pritiska ekotoksi\u010dnosti unutar unije. Gasovi sa efektom staklene ba\u0161te emitovani unutar EU su uglavnom izazvani potro\u0161njom vezanom za sme\u0161taj, usluge i hranu. Potro\u0161nja odec\u0301e izvan EU je u emisijama u\u010destvovala sa osam procenata. Sama EU je u tom segmentu bila odgovorna za dva odsto.<\/p>\n

Glavni zaklju\u010dak je da se unutar same EU izme\u0111u 1995. i 2019. smanjilo pet od deset ekolo\u0161kih pritisaka i uticaja izazvanih potro\u0161njom. Nasuprot tome, pritisci i uticaji na \u017eivotnu sredinu van EU, izazvani potro\u0161njom u EU, uglavnom su porasli.<\/p>\n

Rezultati jo\u0161 otkrivaju da su se pritisci i uticaji na \u017eivotnu sredinu izazvani potro\u0161njom u EU smanjili i u najrazvijenim zemljama \u2013 Sjedinjenim Dr\u017eavama i Kanadi. Nasuprot tome, svi analizirani uticaji i pritisci porasli su u Brazilu, Kini, Indiji i Japanu, kao i regionima Isto\u010dne Evrope i Bliskog istoka.<\/p>\n

Finansijska korist<\/h3>\n

Dodata vrednost od potro\u0161nje EU porasla je sa 6,2 biliona evra, iz 1995, na 13,4 biliona, zabele\u017eenih za 2019. godinu. U analiziranom periodu, 86-91 odsto ostvarene dodate vrednosti ostalo je unutar EU. Sjedinjene Dr\u017eave, Velika Britanija i Kina su dobile najve\u0107i deo ostatka.<\/p>\n

Srbija, Crna Gora i Albanija, kao i novi kandidati za \u010dlanstvo \u2013 Ukrajina i Moldavija, konstantno su tokom te 24 godine primale najni\u017ei udeo dodate vrednosti u odnosu na pritiske i uticaj koji potro\u0161nja u EU njima stvara.<\/p>\n

Re\u0161enje je u smanjenju potro\u0161nje u EU<\/h3>\n

Da bi se izbegli dalji \u0161tetni uticaji na ljudsko zdravlje i ekosisteme unutar EU kao i van nje, od presudne je va\u017enosti smanjiti pritiske na \u017eivotnu sredinu i uticaje povezane sa potro\u0161njom u EU, nagla\u0161avaju autori. \u00a0Neke opcije za potro\u0161nju, kao \u0161to su na\u010din prevoza i promena na\u010dina ishrane<\/a>, mogu zna\u010dajno smanjiti pritiske i uticaje na \u017eivotnu sredinu.<\/p>\n

\u0160tavi\u0161e, u usmeravanju trgovinske politike EU treba da se uzmu u obzir pritisci na \u017eivotnu sredinu i uticaji proizvoda i usluga, kako bi se spre\u010dilo dalje prelivanje van EU, stoji u studiji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Teret od potro\u0161a\u010dkog na\u010dina \u017eivota u Evropskoj uniji u najve\u0107oj meri snose zemlje Isto\u010dne Evrope, pokazuju rezultati novog istra\u017eivanja<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":56126,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"Najve\u0107i deo ekolo\u0161kog ceha potro\u0161nje u EU snose druge zemlje","_seopress_titles_desc":"Teret od potro\u0161a\u010dkog na\u010dina \u017eivota u Evropskoj uniji u najve\u0107oj meri snose zemlje Isto\u010dne Evrope, pokazuju rezultati novog istra\u017eivanja.","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"4","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"Potro\u0161nje","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[1739,195,1689,6539,4265,4993,5921],"class_list":["post-55985","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zivotna-sredina-i-klima","tag-biodiverzitet","tag-eu","tag-gasovi-sa-efektom-staklene-baste","tag-hrana","tag-sopstvena-potrosnja","tag-voda","tag-zivotna-sredina","country-regioneu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55985","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55985"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55985\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56126"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}