{"id":51622,"date":"2022-09-05T16:28:12","date_gmt":"2022-09-05T14:28:12","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=51622"},"modified":"2022-09-05T17:36:54","modified_gmt":"2022-09-05T15:36:54","slug":"ko-u-srbiji-prvi-dograbi-vodu-taj-ima-primat-u-njenom-koriscenju","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/ko-u-srbiji-prvi-dograbi-vodu-taj-ima-primat-u-njenom-koriscenju\/","title":{"rendered":"Ko u Srbiji prvi dograbi vodu, taj ima primat u njenom kori\u0161\u0107enju"},"content":{"rendered":"

Po nalazima iz istra\u017eivanja Navodno<\/strong> pravo \u2013 Pravo na vodu u Republici Srbiji,<\/em> milion stanovnika povremeno ili stalno nema pristup \u010distoj pija\u0107oj vodi. Autori i stru\u010dnjaci upozoravaju da i dalje nema integralnog i strate\u0161kog pristupa razvoju vodnih resursa i njihovoj eksploataciji.<\/h2>\n

Istra\u017eiva\u010dki tim inicijative Pravo na vodu je analizirao upravljanje vodom i vodnim dobrima u Srbiji,<\/a> doma\u0107i i me\u0111unarodni pravni okvir koji reguli\u0161u pravo na vodu kao i dostupnost ispravne vode iz perspektive javnog zdravlja. Rezultati koje je Organizacija za politi\u010dku ekologiju (Polekol) objavila u izve\u0161taju Navodno<\/strong> pravo \u2013 Pravo na vodu u Republici Srbiji <\/em>objedinjuju javne podatke i informacije dobijene iz serije intervjua s relevantnim stru\u010dnjacima.<\/p>\n

\u017divkovi\u0107: Institucije treba da budu brana konkurentskim i privatnim interesima<\/p><\/blockquote>\n

„Nema strate\u0161kog pristupa. Ko prvi dograbi resurs, taj \u0107e imati primat. Prirodno je da postoje konkurentski interesi, ali neko to mora da posla\u017ee i mi insistiramo na institucijama zato \u0161to one treba da budu brana tim konkurentskim i privatnim interesima. Na lokalu vidimo da nema ni strate\u0161kog pristupa eksploataciji, nego je to potpuni haos. Trebaju nam institucije. Trebaju nam stru\u010dni ljudi koji \u0107e raditi u na\u0161em, javnom interesu. Jedini na\u010din da to osiguramo je da to bude u javnom vlasni\u0161tvu i pod demokratskom kontrolom“, izjavila je jedna od autora \u017daklina \u017divkovi\u0107.<\/p>\n

Publikacija je namenjena gra\u0111anima i lokalnim organizacijama, rekla je na konferenciji za \u0161tampu u Medija centru u Beogradu. Treba da im pomogne da sagledaju svoje probleme, da se ujedine i da sara\u0111uju, navodi \u017divkovi\u0107.<\/p>\n

Privatizacija pogor\u0161ava stanje izazvano klimatskim promenama i zaga\u0111ivanjem vode<\/h3>\n

U dokumentu je nagla\u0161eno da su pro\u0161le godine na teritoriji 23 lokalne samouprave zabele\u017eene restrikcije u vodosnabdevanju. Autori i\u00a0hidrogeolozi, geolozi i gra\u0111evinski in\u017eenjeri s kojima su razgovarali to pripisuju klimatskim promenama ali i privatizaciji i velikom zaga\u0111ivanju vode.<\/p>\n

Procenili su da milion gra\u0111ana Srbije povremeno ili stalno nema prostup \u010distoj pija\u0107oj vodi. Pritom je Zrenjanin<\/a> ve\u0107 18 godina bez zdrave pija\u0107e vode.<\/p>\n

\u017daklina \u017divkovi\u0107 je navela da komercijalna upotreba vode ima primat nau\u0161trb prioriteta po evropskim i svetskim standardima \u2013 vodosnabdevanja i za\u0161tite prirode. U svetlu klimatskih promena i krize koja poga\u0111a vodna dobra, u Srbiji treba da se primeni princip integralnog upravljanja vodama, izjavila je.<\/p>\n

Srbija kr\u0161i me\u0111unarodne obaveze<\/h3>\n

Pravni ekspert Danilo \u0106ur\u010di\u0107 je napisao poglavlje o me\u0111unarodnom pravnom okviru za za\u0161titu prava na vodu, s osvrtom na situaciju u Srbiji. Pravo na vodu nije eksplicitno prepoznato u zakonima i dr\u017eavnim strate\u0161kim dokumentima, istakao je i dodao da vlasti ne preduzimaju korake da se to promeni.<\/p>\n

Posebno je va\u017ena za\u0161tita najugro\u017eenijih, a neophodno je i da se progresivno unapre\u0111uje pristup vodi, upozorio je pravni ekspert Danilo \u0106ur\u010di\u0107<\/p><\/blockquote>\n

Navedeni podaci o neadekvatnom pristupu \u010distoj vodi ukazuju na povrede me\u0111unarodnih obaveza Srbije u pogledu po\u0161tovanja prava na vodu i na zdravlje, po njegovim re\u010dima. Posebno je va\u017ena za\u0161tita najugro\u017eenijih, a neophodno je i da se progresivno unapre\u0111uje pristup vodi, upozorio je \u0106ur\u010di\u0107.<\/p>\n

Pravo na vodu je eksplicitno prepoznato kao pojedina\u010dno ljudsko pravo 2010. rezolucijom Generalne skup\u0161tine Ujedinjenih nacija. U Jugoisto\u010dnoj Evropi je zna\u010dajan primer Slovenije, koja je 2016. pravo na vodu uvrstila u svoj ustav, a aktivistkinje i aktivisti su pro\u0161le godine izdejstvovali odr\u017eavanje referenduma na kojem su glasa\u010di poni\u0161tili usvajanje Zakona o vodama.<\/a><\/p>\n

Institucijama nedostaju resursi, a pre\u010desto nastupaju sa suprotstavljenih pozicija<\/h3>\n

Iskra Krsti\u0107, koja je sa \u017daklinom \u017divkovi\u0107 napisala poglavlje o integralnom upravljanju vodnim dobrima i njihovoj za\u0161titi, kazala je da Srbija ne spada u najugro\u017eenije zemlje, budu\u0107i da ima duplo vi\u0161e vode od nivoa koji su Ujedinjene nacije odredile za vodno siroma\u0161tvo. Ipak, i dalje mo\u017ee postati izuzetno ugro\u017eena, izjavila je.<\/p>\n

Gra\u0111ani i gra\u0111anke nisu imali mogu\u0107nost da u\u010destvuju u odlu\u010divanju o projektu \u010cista Srbija za izgradnju kanalizacije i pre\u010di\u0161\u0107iva\u010da otpadnih voda<\/p><\/blockquote>\n

„Imamo Vojvodinu, u kojoj je veliki problem sa zaga\u0111enim podzemnim vodama, i imamo centralnu Srbiju, u kojoj je taj problem mnogo manji i u kojoj jo\u0161 ima \u0161anse da se razvijaju upravo podzemna vodoizvori\u0161ta“, ka\u017ee Krsti\u0107. Stru\u010dnjaci koji su u\u010destvovali u istra\u017eivanju posebno isti\u010du nedostatak podataka i da specijalizovane institucije nemaju resursa te da ne sara\u0111uju i ne dostavljaju ih javnosti, navela je.<\/p>\n

Naime, nekoliko ministarstava koja su zadu\u017eena za vodu \u010de\u0161\u0107e su suprotstavljena nego \u0161to sara\u0111uju, dodaje Iskra Krsti\u0107. U aktuelnom sistemu su lokalne samouprave pritom upu\u0107ene na samofinansiranje, izjavila je.<\/p>\n

Vodosnabdevanje vratiti u ruke javnog sektora<\/h3>\n

Autori i autorke izme\u0111u ostalog preporu\u010duju da se vodosnabdevanje vrati u ruke javnog sektora, posebno putem izmena Zakona o komunalnim delatnostima, jer je u poslednjoj verziji, usvojenoj radi izgradnje fabrike vode u Zrenjaninu, otvoren put ka privatizaciji. Dalje, mora da se uvede transparentnost za velike investicije i da se gra\u0111ani uklju\u010de u odlu\u010divanje o njima, rekla je Krsti\u0107 i naglasila da se o projektu \u010cista Srbija<\/a> za izgradnju kanalizacije i pre\u010di\u0161\u0107iva\u010da otpadnih voda \u010dulo samo preko medija.<\/p>\n

Prose\u010dni gubici na mre\u017ei u Srbiji iznose 30 odsto, a u nekim mestima su i \u010ditavih 70 procenata. Stru\u010dnjaci obja\u0161njavaju da gubitaka mora biti, ali da su gubici iznad 10 odsto nerentabilni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po nalazima iz istra\u017eivanja Navodno pravo \u2013 Pravo na vodu u Republici Srbiji, milion stanovnika povremeno ili stalno nema pristup \u010distoj vodi<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":51641,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"Ko u Srbiji prvi dograbi vodu, taj ima primat u njenom kori\u0161\u0107enju","_seopress_titles_desc":"Po nalazima iz istra\u017eivanja Navodno pravo \u2013 Pravo na vodu u Republici Srbiji, milion stanovnika povremeno ili stalno nema pristup \u010distoj vodi.","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"6","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"pravo na vodu","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[6511,995,3105,6301,4993],"class_list":["post-51622","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-voda","tag-kanalizacija","tag-otpadne-vode","tag-pijaca-voda","tag-pravo-na-vodu","tag-voda","country-srbija"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51622","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=51622"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51622\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/51641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=51622"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=51622"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=51622"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}