{"id":47737,"date":"2022-04-08T00:09:28","date_gmt":"2022-04-07T22:09:28","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=47737"},"modified":"2022-04-08T00:09:28","modified_gmt":"2022-04-07T22:09:28","slug":"najbogatije-zemlje-odgovorne-za-tri-cetvrtine-ekoloske-stete-zbog-prekomerne-upotrebe-resursa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/najbogatije-zemlje-odgovorne-za-tri-cetvrtine-ekoloske-stete-zbog-prekomerne-upotrebe-resursa\/","title":{"rendered":"Najbogatije zemlje odgovorne za tri \u010detvrtine ekolo\u0161ke \u0161tete zbog prekomerne upotrebe resursa"},"content":{"rendered":"

Globalna eksploatacija resursa se dramati\u010dno uve\u0107ala u poslednjih pola veka, i u velikoj meri izazvala ekolo\u0161ku krizu i poreme\u0107aje u ekosistemu planete. Autori nove globalne studije o iskori\u0161tavanju prirodnih resursa navode da su SAD, zemlje Evropske unije, Britanija, Australija, Kanada, Japan i Saudijska Arabija odgovorni za tri \u010detvrtine globalne ekolo\u0161ke \u0161tete, uzrokovane eksploatacijom izvan granica pravednosti i odr\u017eivosti.<\/h2>\n

Studija objavljena u \u010dasopisu Lancet Planetary Health<\/a> analizirala je i utvrdila odgovornost za \u0161tetu nanetu \u017eivotnoj sredini u poslednjih 50 godina.<\/p>\n

„Otkrili smo da su zemlje sa visokim dohotkom odgovorne za 74 procenta globalnog prekomernog iskori\u0161\u0107enja resursa u periodu 1970-2017; drugim re\u010dima, za kori\u0161\u0107enje resursa preko odr\u017eivih i pravednih udela. Ovo je glavni pokreta\u010d o\u0161te\u0107enja ekosistema i gubitka biodiverziteta“, istakao je glavni autor studije, profesor Jason Hickel sa Instituta za nauku i tehnologiju za\u0161tite \u017eivotne sredine u Barseloni (ICTA-UAB).<\/p>\n

Rast prekomerne eksploatacije<\/h3>\n

Procesi prekomernog iskori\u0161tavanja resursa su u porastu od 1970. godine i nemaju tendenciju zaustavljanja, pokazuju podaci iz studije.<\/p>\n

Ljudski uticaj i prekomerna eksploatacija i po nekoliko puta prevazilaze odr\u017eivo obnavljanje resursa na planeti<\/a>.<\/p>\n

Hickel: Kori\u0161\u0107enje resursa treba da se smanji za najmanje 70 procenata da bi se postigao odr\u017eivi opseg<\/p><\/blockquote>\n

„Na\u0161i rezultati pokazuju da zemlje sa visokim prihodima moraju hitno da smanje ukupnu upotrebu resursa na odr\u017eive nivoe. U proseku, kori\u0161\u0107enje resursa treba da se smanji za najmanje 70 procenata da bi se postigao odr\u017eivi opseg“, istakao je Hickel na svom Twitter nalogu.<\/p>\n

Sjedinjenim Dr\u017eavama i zemljama Evropske unije pripisano je vi\u0161e od polovine prekora\u010denja. Ta\u010dnije, 27 procenata odlazi na SAD, a na zemlje Evropske unije sa Ujedinjenim Kraljevstvom 25 procenata.<\/p>\n

\n
\"\"<\/figure>\n
Procenat udela u prekomernoj potro\u0161nji<\/span><\/div>\n<\/div>\n

Kina je odgovorna za 15 procenata globalne upotrebe resursa. Zemlje sa niskim i srednjim dohotkom u Latinskoj Americi i na Karibima, u Africi, na Bliskom istoku i u Aziji odgovorne su tek za 8 procenata.<\/p>\n

Izra\u017eene globalne nejednakosti<\/h3>\n

Istra\u017eiva\u010di su se rukovodili metodama za kvantifikaciju nacionalne odgovornosti za postoje\u0107i ekolo\u0161ki slom i krizu, pri \u010demu su obuhva\u0107eni podaci za 160 zemalja.<\/p>\n

Analizirani su eksploatacija unutar granica dr\u017eava i globalni tokovi trgovine resursima kao \u0161to su fosilna goriva, drvo, metali, minerali i biomasa. Nau\u010dnici navode da su koristili podatke sa me\u0111unarodnog panela za resurse UN-a i ekstrapolirane prora\u010dune.<\/p>\n

\n
\"\"<\/figure>\n
Prekomerna potro\u0161nja po stanovniku u tonama<\/span><\/div>\n<\/div>\n

Australija je prva na svetu u prekomernoj upotrebi resursa sa 29,16 tona po glavi stanovnika, a slede Kanada sa 25,82 i SAD sa 23,45 tona per kapita.<\/p>\n

Oko 44 odsto od skoro 2,5 triliona tona eksploatisanih resursa na planeti koristile su zemlje koje su prema\u0161ile svoj pravedan udeo u upotrebi resursa, navodi se u novoj studiji.<\/p>\n

\n
\"\"<\/figure>\n
Kumulativni rast prekomerne potro\u0161nje u gigatonama<\/span><\/div>\n<\/div>\n

Zemlje sa visokim dohotkom \u010dine oko 16 procenata svetske populacije, a odgovorne su za 74 procenata eksploatacije resursa i glavni su pokreta\u010di globalne degradacije \u017eivotne sredine, \u0161to predstavlja ekolo\u0161ku kolonizaciju, isti\u010du autori.<\/p>\n

Zemlje sa visokim dohotkom \u010dine oko 16 procenata svetske populacije, a odgovorne su za 74 procenata eksploatacije resursa<\/p><\/blockquote>\n

Tokom poslednjih pola veka, 58 zemalja, uklju\u010duju\u0107i Indiju, Indoneziju, Pakistan, Nigeriju i Banglade\u0161, zadr\u017ealo se unutar svojih granica odr\u017eivosti.<\/p>\n

Studija je delimi\u010dno ograni\u010dena jer su analizirani podaci samo od 1970. godine. Ukoliko bi se u obzir uzimali asinhroni obrasci industrijskog razvoja, odgovornost SAD i EU za prekomerno kori\u0161\u0107enje resursa bi verovatno bila znatno ve\u0107a nego \u0161to sugeri\u0161u rezultati, a odgovornost zemalja na globalnom jugu bi verovatno bila ni\u017ea, objasnili su autori studije.<\/p>\n

Neophodno odustati od rasta BDP-a<\/h3>\n

Najrazvijenije zemlje moraju hitno da smanje upotrebu resursa na pravedan i odr\u017eiv nivo, navode nau\u010dnici.<\/p>\n

„Nisu svi ljudi u bogatim zemljama podjednako odgovorni za prekomerno kori\u0161\u0107enje resursa. Bogati pojedinci tro\u0161e vi\u0161e nego siroma\u0161niji pojedinci. Ali glavni problem je neefikasnost ekonomskog modela, koji se zasniva na akumulaciji kapitala, a ne ljudskim potrebama\u201c, isti\u010de Hickel.<\/p>\n

Hickel: Glavni problem je neefikasnost ekonomskog modela, koji se zasniva na akumulaciji kapitala, a ne ljudskim potrebama<\/p><\/blockquote>\n

Procena kori\u0161\u0107enja resursa pokazala je da zemlje sa visokim dohotkom imaju ekolo\u0161ki dug prema ostatku sveta, zaklju\u010duju autori studije. Te dr\u017eave treba da preuzmu vode\u0107u ulogu u radikalnom smanjenju upotrebe resursa<\/a>, kako bi se izbegla dalja degradacija prirode.<\/p>\n

To mo\u017ee biti postignuto tek usvajanjem novih i transformativnih ekonomskih pristupa, poput takozvanog modela odrasta (degrowth)<\/em> kao i ekonomije koja se ne zasniva na rastu bruto dru\u0161tvenog proizvoda, ve\u0107 uvodi alternativna re\u0161enja zasnovana na ideji pravedne tranzicije i odr\u017eivog dru\u0161tva.<\/p>\n

\u0160ta je ekonomski model odrasta<\/h3>\n

Autori studije isti\u010du da je malo verovatno da se upotrebe resursa mo\u017ee smanjiti uz ekonomski rast. Ne postoje primeri koji na takvo ne\u0161to upu\u0107uju, \u010dak ni po scenariju visoke efikasnosti<\/a>.<\/p>\n

Globalni BDP i upotreba resursa su usko povezani. Razvijali su se paralelno tokom 50 godina, uprkos zna\u010dajnim tehnolo\u0161kim inovacijama i pove\u0107anju doprinosa sektora usluga BDP-u, navode autori.<\/p>\n

Oni obja\u0161njavaju da \u0107e prelazak na odr\u017eive nivoe kori\u0161\u0107enja resursa verovatno zahtevati usvajanje transformativnih pristupa ekonomije odrasta i sli\u010dnih alternativnih modela.<\/p>\n

To zahteva napu\u0161tanje rasta BDP-a kao ekonomskog imperativa i cilja, a tako\u0111e i smanjenje nejednakosti i organizaciju ekonomije oko ljudskih potreba, kao i smanjenje nepotrebne proizvodnje roba.<\/p>\n

Prelazak na odr\u017eive nivoe kori\u0161\u0107enja resursa zahteva napu\u0161tanje rasta BDP-a kao ekonomskog imperativa i cilja<\/p><\/blockquote>\n

„Me\u0111utim, takva promena \u0107e zahtevati suo\u010davanje sa mo\u0107nom mre\u017eom istra\u017eiva\u010dkih centara, trgovinskih udru\u017eenja, lobisti\u010dkih grupa, filantropskih fondacija i drugih aktera koji razvijaju i \u0161ire dezinformacije (kao \u0161to su takozvani narativi o zelenom rastu<\/a>), u poku\u0161aju da legitimi\u0161u neodr\u017eiv status-quo“, naveli su autori objavljene studije.<\/p>\n

Oni tako\u0111e napominju da empirijski dokazi pokazuju da se strategije za smanjenje rasta mogu primeniti, kako bi se postigla zna\u010dajna smanjenja upotrebe resursa uz obezbe\u0111ivanje dobrog \u017eivota za sve ljude.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

SAD, zemlje Evropske unije, Britanija, Australija, Kanada, Japan i Saudijska Arabija su najodgovorniji za ekolo\u0161ku krizu i poreme\u0107aje u ekosistemu planete<\/p>\n","protected":false},"author":30,"featured_media":47755,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"Najbogatije zemlje odgovorne za tri \u010detvrtine ekolo\u0161ke \u0161tete zbog prekomerne upotrebe resursa","_seopress_titles_desc":"SAD, zemlje Evropske unije, Britanija, Australija, Kanada, Japan i Saudijska Arabija su najodgovorniji za ekolo\u0161ku krizu i poreme\u0107aje u ekosistemu planete.","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"4","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"Upotreba resursa","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[6325,6328,6327,6330,1530,6329,6326,6096,2674,5921],"class_list":["post-47737","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zivotna-sredina-i-klima","tag-degrowth","tag-ekoloska-kriza","tag-ekoloska-steta","tag-ekoloski-dug","tag-ekosistem","tag-globalna-nejednakost","tag-odrast","tag-odrzivost","tag-prirodni-resursi","tag-zivotna-sredina","country-svet"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47737","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47737"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47737\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47755"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}