{"id":29316,"date":"2020-04-27T07:45:31","date_gmt":"2020-04-27T05:45:31","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=29316"},"modified":"2026-06-12T19:48:45","modified_gmt":"2026-06-12T17:48:45","slug":"energetska-tranzicija-3d-matrica-je-kljuc-da-se-prate-trendovi-drugi-deo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/energetska-tranzicija-3d-matrica-je-kljuc-da-se-prate-trendovi-drugi-deo\/","title":{"rendered":"ENERGETSKA TRANZICIJA \u2013 3D matrica je klju\u010d da se prate trendovi (drugi deo)"},"content":{"rendered":"

Autor: Prof. dr Nikola Rajakovi\u0107, Elektrotehni\u010dki fakultet (ETF), Univerzitet u Beogradu<\/em><\/p>\n

Klju\u010dni trendovi se danas u energetici mogu pratiti i kroz 3D matricu \u2013 dekarbonizacija, decentralizacija i digitalizacija. Ovakav pojednostavljen \u0161ematizovan koncept pru\u017ea mogu\u0107nost da se slo\u017eeni procesi objasne na lak\u0161i na\u010din, pi\u0161e Nikola Rajakovi\u0107, profesor Elektrotehni\u010dkog fakulteta u Beogradu, u drugom delu\u00a0 (prvi deo<\/a>) svog autorskog teksta.<\/h2>\n

I Dekarbonizacija<\/span><\/h3>\n

Dekarbonizacija se odnosi pre svega na prelazak na obnovljive izvore energije, ali je u njenoj primeni jedan od strate\u0161kih pravaca promena na strani potro\u0161nje. To je zbog toga \u0161to se bez prelaska na elektri\u010dni transport (e-mobilnost ili e-mobility) i bez prelaska sektora grejanja na toplotne pumpe i obnovljive izvore, ne mo\u017ee zadatak dekarbonizacije uspe\u0161no uraditi.<\/p>\n

Ceo koncept na strani potro\u0161nje se svodi na to da se sva potro\u0161nja elektrificira!<\/p><\/blockquote>\n

Sli\u010dno je i kod industrijskog sektora. I u njemu je zadatak da se elektrifikacija uradi u maksimalnom obimu. Ceo koncept na strani potro\u0161nje se u osnovi svodi na zahtev da se prakti\u010dno sva potro\u0161nja elektrificira!<\/p>\n

II Decentralizacija<\/span><\/h3>\n

Decentralizacija se odnosi na sektor proizvodnje elektri\u010dne energije iz malih geografski raspodeljenih obnovljivih izvora energije. Pre svega se misli na fotonaponske panele na krovovima, parkirali\u0161tima,\u2026<\/p>\n

Demokratizacija sektora predstavlja i demonopolizaciju velikih energetskih giganata<\/p><\/blockquote>\n

Decentralizacija (distribuirana proizvodnja) unosi i elemente demokratizacije u sektor u smislu demonopolizacije velikih energetskih giganata. S druge strane istovremeno sa decentralizovanom proizvodnjom ostaje nezamenjiv centralizovani na\u010din proizvodnje elektri\u010dne energije (koji je baziran na ekonomiji obima koja ka\u017ee da 1 kWh proizveden u agregatu velike snage od nekoliko stotina MW je zna\u010dajno jeftiniji od 1 kWh proizvedenog u agregatima za red veli\u010dine manje snage)!<\/p>\n

III Digitalizacija<\/span><\/h3>\n

Digitalizacija, odnosno \u0161iri koncept uvo\u0111enja pametnih mre\u017ea ili pametne infrastrukture, je conditio sine qua non energetske tranzicije.\u00a0Prva karika u digitalizaciji mre\u017ea je bilo pametno brojilo, a danas nizvodno od brojila imaju se pametni ure\u0111aji i ku\u0107ni aparati opremljeni IP (Internet Protocol) adresama koji u\u010destvuju u odzivu potro\u0161nje (pro\u0161irena verzija interneta stvari), a uzvodno od brojila na nivou transformatorskih stanica i postrojenja koncentratori, senzori,\u2026 a sve sa zadatkom nadzora i automatizacije elektroenergetske mre\u017ee.<\/p>\n

Conditio sine qua non energetske tranzicije<\/p><\/blockquote>\n

Pripadaju\u0107i softver omogu\u0107ava aplikacije tehni\u010dko-tehnolo\u0161ke prirode, ali i komercijalne i ostale primene. Dvosmerne komunikacije su pretpostavka pametne mre\u017ee i u osnovi se mogu kod pametne infrastrukture pratiti dve mre\u017ee: konvencionalna energetska i superponirana komunikaciona mre\u017ea.<\/p>\n

Odziv potro\u0161nje ili promena modela upravljanja potro\u0161njom<\/span><\/h3>\n

U procesu energetske tranzicije posebno postaje va\u017ean segment odziva potro\u0161nje kroz aktivan doprinos svakog kupca upravljanju potro\u0161njom. Upravljanje potro\u0161njom je u prethodnim decenijama bilo realizovano kao koncept baziran na upravlja\u010dkim signalima iz nadre\u0111enog centra kod kojih je kupac bio pasivan.<\/p>\n

Otvara se nova inovativna oblast sa pitanjima kao \u0161to je: kako da voza\u010d elektri\u010dnog automobila na najelegantniji na\u010din prona\u0111e zeleni kilovat sat<\/p><\/blockquote>\n

Kao \u0161to je ve\u0107 istaknuto, u strukturi potro\u0161nje elektri\u010dne energije zna\u010dajan deo pripada\u0107e razvijenom elektri\u010dnom transportu.<\/p>\n

Tu se otvara nova inovativna oblast sa pitanjima: kako da budu\u0107i voza\u010d elektri\u010dnog automobila na najelegantniji na\u010din prona\u0111e zeleni kilovat sat za punjenje baterija, kako da to uradi efikasno i ekonomi\u010dno, a iza toga stoje pitanja o uticaju punja\u010da na elektri\u010dnu mre\u017eu i pitanja o njenoj robustnosti, zatim pitanja o punionicama, o optimizaciji redosleda punjenja baterija (smanjivanje faktora jednovremenosti), o kori\u0161\u0107enju baterija kao izvora elektri\u010dne energije u satima kad je to sistemu najpotrebnije\u2026<\/p>\n

Tr\u017ei\u0161te<\/span><\/h3>\n

Aktuelno pitanje je svakako i dalji razvoj tr\u017ei\u0161ta elektri\u010dne energije koje mora da uva\u017eava elektroenergetske sisteme sa jako velikim udelom proizvodnje iz obnovljivih izvora energije.<\/p>\n

Dosada\u0161nji pristup tr\u017ei\u0161tu je ve\u0107im delom bio baziran na principu korektne valorizacije cena goriva u termoelektranama, odnosno visine varijabilnih tro\u0161kova. Ostaje otvoreno pitanje cene marginalnog kilovat sata kada se ima sistem sa 100% proizvodnjom iz obnovljivih.<\/p>\n

Da li je to samo tr\u017ei\u0161te kapaciteta ili je verovatnije da i strana potro\u0161nje diktira cenu marginalnog kilovat sata?<\/p>\n

\n

*Ovo je drugi od tri nastavka autorskog teksta, koji je profesor Nikola Rajakovi\u0107 napisao za Balkan Green Energy News.<\/em><\/h4>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autor: Prof. dr Nikola Rajakovi\u0107, Elektrotehni\u010dki fakultet (ETF), Univerzitet u Beogradu Klju\u010dni trendovi se danas u energetici mogu pratiti i kroz 3D matricu \u2013 dekarbonizacija, decentralizacija i digitalizacija. Ovakav pojednostavljen \u0161ematizovan koncept pru\u017ea mogu\u0107nost da se slo\u017eeni procesi objasne na lak\u0161i na\u010din, pi\u0161e Nikola Rajakovi\u0107, profesor Elektrotehni\u010dkog fakulteta u Beogradu, u drugom delu\u00a0 (prvi deo) […]<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":29317,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"ENERGETSKA TRANZICIJA \u2013 3D matrica je klju\u010d da se prate trendovi","_seopress_titles_desc":"Klju\u010dni trendovi se danas u energetici mogu pratiti i kroz 3D matricu - dekarbonizacija, decentralizacija i digitalizacija, pi\u0161e prof. dr Nikola Rajakovi\u0107, u drugom delu autorskog teksta za Balkan Green Energy News.","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"484","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"Nikola Rajakovi\u0107","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[7454,484],"tags":[3279,5502,1669,1854,812,5505],"class_list":["post-29316","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-digitalizacija-i-ai","category-u-fokusu","tag-dekarbonizacija","tag-digitalizacija","tag-e-mobilnost","tag-energetska-tranzicija","tag-fotonaponski-paneli","tag-nikola-rajakovic","country-regioneu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29316"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29316\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93479,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29316\/revisions\/93479"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}