{"id":29082,"date":"2020-04-06T14:09:55","date_gmt":"2020-04-06T12:09:55","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=29082"},"modified":"2020-04-08T11:52:13","modified_gmt":"2020-04-08T09:52:13","slug":"energetska-tranzicija-promene-su-se-ubrzale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/energetska-tranzicija-promene-su-se-ubrzale\/","title":{"rendered":"ENERGETSKA TRANZICIJA \u2013 Promene su se ubrzale"},"content":{"rendered":"

Autor: Prof. dr Nikola Rajakovi\u0107, Elektrotehni\u010dki fakultet (ETF), Univerzitet u Beogradu<\/em><\/p>\n

\u010cini se da je najva\u017enija karakteristika energetske tranzicije u poslednjim mesecima brzina promena, posebno u smanjenju cena tehnologija obnovljivih izvora energije. Definitivno se mo\u017ee utvrditi da je danas proizvedeni megavat-sat (MWh) iz solarne elektrane osetno jeftiniji od MWh proizvedenog u termoelektranama na ugalj.<\/h2>\n

Dakle, danas u 2020. godini, i za Srbiju se mo\u017ee tvrditi da su nivelisani tro\u0161kovi proizvodnje 1 MWh iz solarnih elektrana i vetroelektrana osetno ni\u017ei od analognih tro\u0161kova u termoelektranama. S druge strane, potrebno je jasno re\u0107i da je mogu\u0107e uspe\u0161no voditi energetski sistem koji dobija 100% elektri\u010dne energije iz obnovljivih izvora energije.<\/h2>\n

Lignit je nekad bio blago, a danas je optere\u0107enje<\/span><\/h3>\n

\u010cinjenica je da se fosilnim gorivima vidi kraj, i na\u0161 region, sa zna\u010dajnim bogatstvom lignita kao specifi\u010dnog resursa, mora se postupno okretati dekarbonizaciji.<\/p>\n

U pro\u0161losti je lignit vi\u0111en kao energetsko blago, kao stub energetske nezavisnosti, a danas je to svakako optere\u0107enje, koje se kroz energetsku tranziciju mora na optimalan na\u010din premostiti, i u celosti dekarbonizovati energetski sistem u narednim decenijama, odnosno pre\u0107i na obnovljive izvore energije, i istovremeno o\u010duvati, odnosno pove\u0107ati energetsku nezavisnost. Ozbiljna struka danas stoji na stanovi\u0161tu da je prelaskom na obnovljive izvore (sunce, vetar, voda,…) u perspektivi mogu\u0107e obezbediti i energetsku nezavisnost zemlje i dekarbonizaciju energetskog sektora!<\/p>\n

Mogu\u0107e je sa prelaskom na obnovljive izvore obezbediti i energetsku nezavisnost zemlje i dekarbonizaciju energetskog sektora<\/p><\/blockquote>\n

Mora se odgovorno razmi\u0161ljati o budu\u0107im generacijama i svakako treba pretpostaviti da \u0107e one, tehnolo\u0161ki gledano, bolje koristiti lignit. Nismo kao generacija pozvani da potro\u0161imo sav lignit na ovaj neefikasan na\u010din, odnosno na na\u010din kako to trenutno radimo!<\/p>\n

Pad cena tehnologija obnovljivih izvora energije je neverovatan<\/span><\/h3>\n

\u010cini se da je najva\u017enija karakteristika energetske tranzicije u poslednjim mesecima brzina promena, posebno u smanjenju cena tehnologija obnovljivih izvora energije.<\/p>\n

Ako se kao op\u0161te prihva\u0107ena kvantitativna mera uzmu tzv. nivelisani tro\u0161kovi proizvodnje 1 MWh (Levelized Costs of Electricity – LCOE) tokom \u017eivotnog veka elektrane (koji se ra\u010dunaju kao koli\u010dnik svih tro\u0161kova u ekonomskom veku elektrane i na tom horizontu proizvedene elektri\u010dne energije, obi\u010dno se i jedni i drugi iskazuju po jedinici instalisane snage) tada se uo\u010dava da su cene poslednjih aukcija za solarne elektrane stigle do 22 EUR\/MWh, \u0161to je zaista impresivno niska cena.<\/p>\n

Proizvedeni MWh iz solarne elektrane osetno je jeftiniji od MWh iz termoelektrana na ugalj<\/p><\/blockquote>\n

Definitivno se mo\u017ee utvrditi da je danas proizvedeni MWh iz solarne elektrane (osim u podru\u010djima blizu polova) osetno jeftiniji od MWh proizvedenog u termoelektranama na ugalj. Posebno je va\u017eno ukazati da su hibridna re\u0161enja (kombinacija solarne elektrane sa mo\u0107nim baterijama na istoj lokaciji kao jedna balansna grupa) danas veoma, veoma kompetitivna zbog brzog pada cena baterija. Vrlo sli\u010dne zaklju\u010dke mogu\u0107e je izvesti na osnovu analiza projekata u vetroenergetici.<\/p>\n

Dakle, danas u 2020. godini, i za Srbiju se mo\u017ee tvrditi da su nivelisani tro\u0161kovi proizvodnje 1 MWh iz solarnih elektrana i vetroelektrana osetno ni\u017ei od analognih tro\u0161kova u termoelektranama. To podrazumeva da je uva\u017eena ne\u0161to vi\u0161a cena kapitala u Srbiji nego u razvijenim zemljama i da je uva\u017een uve\u0107an rizik regionalnog tr\u017ei\u0161ta energenata. Isto tako kod termoelektrana su ura\u010dunate takse na ugljen dioksid i tro\u0161kovi zdravlja stanovni\u0161tva.<\/p>\n

Va\u017eno je znati da bi pri sada\u0161njem nivou cena u Evropi takse na ugljen dioksid odnele tre\u0107inu prihoda termoelektrane na lignit i na taj na\u010din ih u\u010dinile ekonomski neodr\u017eivim. Ipak, nije to klju\u010dna poenta kod analize (ne)odr\u017eivosti novih projekata u termoenergetici. Mora se pre svega vrednovati uticaj na eko sistem, odnosno negativni uticaji na zdravlje stanovni\u0161tva.<\/p>\n

Pu\u0161tanje u rad termoelektrana na lignit danas podrazumeva da one ne smeju imati negativnih efekata na zdravlje stanovni\u0161tva, a to ostvariti je veoma skupo<\/p><\/blockquote>\n

Sa naraslim znanjima iz ekologije pu\u0161tanje u rad termoelektrana na lignit danas podrazumeva da one ne smeju imati negativnih efekata na zdravlje stanovni\u0161tva. Tehnolo\u0161ki izvesti termoelektranu na lignit sa skladi\u0161tenjem ugljen dioksida, odnosno eliminacijom njegovih negativnih efekata (ovde se smatra da su ostali negativni fenomeni rada termoelekrana kao azotni i sumporni oksidi ve\u0107 re\u0161eni) je danas neprihvatljivo skupo, pa \u010dak i tehnolo\u0161ki problemati\u010dno.<\/p>\n

Mogu\u0107e je voditi sistem sa 100% obnovljivih izvora energije<\/span><\/h3>\n

Danas se u stru\u010dnim krugovima smatra da je mogu\u0107e voditi sistem sa 100% obnovljivih izvora energije, odnosno eksploatisati energetski sistem kao potpuno dekarbonizovan.<\/p>\n

U prilog ovome govore i najnovija relevantna istra\u017eivanja koja pokazuju da se energetski sistem koji bi dobijao 60% elektri\u010dne energije iz solarnih elektrana, oko 20% iz hidro potencijala i oko 20% iz vetroelektrana mo\u017ee uspe\u0161no voditi, pod pretpostavkom da je potro\u0161nja uglavnom elektrificirana (misli se na transport, grejanje i industriju) i da je elektroenergetski sistem spregnut sa sistemima grejanja i transporta tako da je skladi\u0161tenje energije u raznim formama omogu\u0107eno uz pomo\u0107 pametne infrastrukture koja upravlja i me\u0111usektorskim spregama.<\/p>\n

Takav sistem nema fosilnih goriva i dekarbonizacija je potpuna!<\/p>\n

Ovo su samo neke od kvantitativnih ilustracija, koje su dodatni argumenti za br\u017eu dekarbonizaciju.<\/p>\n

    \n
  1. Tokom 2019. u EU je 1.029 TWh elektri\u010dne energije proizvedeno iz OIE (najvi\u0161e od hidropotencijala),\u00a0 941 TWh iz elektrana na fosilna goriva i 777 TWh iz nuklearnih elektrana.<\/li>\n
  2. Najve\u0107i klaster solarnih panela u Indiji od 2 GW zauzima 53 kvadratna kilometra. Plan je da Indija sa 450 GW iz solarnih elektrana u 2030. bude jedan od globalnih lidera u oblasti solarne energetike.<\/li>\n
  3. Potencijal sunca u okolini Trebinja je takav da omogu\u0107ava godi\u0161nje kori\u0161\u0107enje maksimalne snage solarne elektrane u traja nju od 1.500 sati. Ju\u017ena Bavarska sa 1.000 sati ima velike rezultate u solaru!<\/li>\n<\/ol>\n
    \n

    *Ovo je prvi od tri nastavka autorskog teksta, koji je profesor Nikola Rajakovi\u0107 napisao za Balkan Green Energy News.<\/em><\/strong><\/h4>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Autor: Prof. dr Nikola Rajakovi\u0107, Elektrotehni\u010dki fakultet (ETF), Univerzitet u Beogradu \u010cini se da je najva\u017enija karakteristika energetske tranzicije u poslednjim mesecima brzina promena, posebno u smanjenju cena tehnologija obnovljivih izvora energije. Definitivno se mo\u017ee utvrditi da je danas proizvedeni megavat-sat (MWh) iz solarne elektrane osetno jeftiniji od MWh proizvedenog u termoelektranama na ugalj. Dakle, […]<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":29087,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"ENERGETSKA TRANZICIJA \u2013 Promene su se ubrzale","_seopress_titles_desc":"U autorskom tekstu za Balkan Green Energy News prof. d Nikola Rajakovi\u0107, sa Elektrotehni\u010dkog fakulteta u Beogradu, pi\u0161e o energetskoj tranziciji u regionu.","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"484","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"Nikola Rajakovi\u0107","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[484],"tags":[3279,1854,915,5505,668,692,815],"class_list":["post-29082","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-u-fokusu","tag-dekarbonizacija","tag-energetska-tranzicija","tag-lignit","tag-nikola-rajakovic","tag-solarna-elektrana","tag-termoelektrana","tag-vetroelektrana","country-regioneu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29082","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29082"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29082\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29087"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29082"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29082"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29082"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}