{"id":19825,"date":"2018-10-10T11:49:08","date_gmt":"2018-10-10T09:49:08","guid":{"rendered":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/?p=19825"},"modified":"2019-01-31T17:27:58","modified_gmt":"2019-01-31T16:27:58","slug":"niskokarbonski-razvoj-u-bosni-hercegovini-prilika-za-razvoj-privrede","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/niskokarbonski-razvoj-u-bosni-hercegovini-prilika-za-razvoj-privrede\/","title":{"rendered":"Niskokarbonski razvoj u Bosni i Hercegovini \u2013 prilika za razvoj privrede"},"content":{"rendered":"

Autor:\u00a0Nejra Spahi\u0107, dipl.ing.ma\u0161., stru\u010dni saradnik na projektima u oblasti energije,\u00a0Regionalni centar za obrazovanje i informisanje iz odr\u017eivog razvoja za jugoisto\u010dnu Evropu (REIC)<\/em><\/p>\n

Nakon nastanka promjena u energetici poput uvo\u0111enja liberalizacije tr\u017ei\u0161ta devedesetih godina pro\u0161log vijeka, i postavljanja ambicioznih ciljeva Evropske komisije za smanjenje emisije stakleni\u010dkih gasova (GHG) u Evropskoj Uniji po\u010detkom teku\u0107e decenije, dekarbonizacija energetike izdvojila se kao imperativ zbog sve intenzivnijih klimatskih promjena.<\/h2>\n

U sektoru proizvodnje elektri\u010dne energije to zna\u010di smanjenje karbonske intenzivnosti tj. emisije CO2 <\/sub>po jedinici proizvedene elektri\u010dne energije, \u0161to zahtjeva promjenu ekonomskog sistema iz korijena. Jedini prakti\u010dan na\u010din smanjenja antropogenih emisija ugljen dioksida iz termoenergetskih postrojenja jeste zamjena fosilnih goriva obnovljivim izvorima energije (OIE).<\/p>\n

Niskokarbonski razvoj \u2013 prilika za generisanje novih radnih mjesta u BiH<\/span><\/h3>\n

Prema Tre\u0107em nacionalnom izvje\u0161taju o klimatskim promjenama Bosne i Hercegovine (BiH), najzna\u010dajniji izvor stakleni\u010dkih gasova je energetski sektor koji u periodu obuhva\u0107enom izve\u0161tajem (od 2002. do 2013.) pridonosi oko 53% cjelokupnim emisijama.<\/p>\n

\n
\"\"<\/figure>\n
Prosje\u010dan udio emisije stakleni\u010dkih gasova u BiH po sektorima za period 2002\u20132013. godine (Tre\u0107i nacionalni izvje\u0161taj o klimatskim promjenama u BiH)<\/span><\/div>\n<\/div>\n

Emisija stakleni\u010dkih gasova po stanovniku u 2013. godini bila je relativno niska (oko 6,9 tona eq CO2<\/sub>), a istovrijemeno emisija po jedinici bruto nacionalnog dohotka visoka, \u0161to upu\u0107uje na zaklju\u010dak da se energija (koja dominatno dolazi iz termoelektrana na ugalj) neefikasno koristi u stvaranju dodatne vrijednosti. Dakle, paralelno sa smanjenjem udjela energije iz fosilnih goriva, neophodno je raditi na energijskoj efikasnosti, posebno u industriji.<\/p>\n

Politika EU u oblasti energetike imat \u0107e u narednim godinama sve vi\u0161e uticaja na energetiku BiH, a posebno na sektor elektri\u010dne energije, \u0161to istovremeno predstavlja opasnost i priliku ne samo za elektroprivredne kompanije, ve\u0107 za cjelokupnu privredu. Dekarbonizacija sa sobom donosi i decentralizaciju energetskog sistema, odnosno pojavu ve\u0107eg broja proizvodnih postrojenja relativno malih snaga. U takva postrojenja lak\u0161e mogu da ula\u017eu BH gra\u0111ani jer su manje finansijski intezivna. Dodatno, BH kompanije mogu imati zna\u010dajno u\u010de\u0161\u0107e u proizvodnji opreme, izgradnji, radu i odr\u017eavanju, za razliku od velikih postrojenja gdje se objektivno ne mo\u017ee o\u010dekivati zna\u010dajnije u\u010de\u0161\u0107e doma\u0107ih kompanija.<\/p>\n

U kontekstu niskokarbonskog razvoja, posebno treba istaknuti biomasu koja uz odr\u017eive lance snabdjevanja mo\u017ee da kreira odr\u017eiva lokalna radna mjesta. BiH ve\u0107 bilje\u017ei zna\u010dajne rezultate u oblasti proizvodnje i kori\u0161tenja peleta. Pet doma\u0107ih kompanija proizvodi sofisticirane kotlove na pelet. Prema statisti\u010dkom izvje\u0161taju Evropske asocijacije za biomasu (AEBIOM) u 2015. godini ukupna proizvodnja peleta u EU 28 iznosila je 14,1 milion tona. Prema pomenutom izvje\u0161taju, BiH spada u red dr\u017eava koje proizvode oko 300.000 tona godi\u0161nje peleta, sli\u010dno kao i Hrvatska i Srbija, dok Crna Gora\u00a0 proizvodi oko 100.000 tona peletagodi\u0161nje. To zna\u010di da BiH sa zajedno sa susjednim dr\u017eavama proizvodi oko milion tona godi\u0161nje – oko 5% potro\u0161nje peleta u EU 28 (EU 28 tro\u0161i oko 20,3 miliona tona peleta godi\u0161nje), pa uz ure\u0111enje tr\u017ei\u0161ta kotlova i peleta, ovaj sektor ima potencijal za daljnji rast.<\/p>\n

Ipak, najintenzivnija dekarbonizacija posljednjih godina de\u0161ava se u sektoru daljinskih grijanja, sa prisutnim trendom prelaska sa fosilnih goriva na lokalnu biomasu (drvnu sje\u010dku), gde se javljaju i novi modeli poslovanja -privatne toplane, javno-privatno partnerstvo.<\/p>\n

Od ostalih OIE, potencijali solarne energije za pripremu tople potro\u0161ne vode zna\u010dajni su za dekarbonizaciju, dok je za odr\u017eivo iskori\u0161tavanje hidropotencijala i vjetropotencijala neophodno promjeniti pristup i dati aktivniju ulogu lokalnim zajednicama u budu\u0107im projektima.<\/p>\n

Zaokret ka niskokarbonskom dru\u0161tvu u Bosni i Hercegovini <\/span><\/h3>\n

Kako bi se postigao niskokarbonski razvoj potrebno je u potpunosti promijeniti koncept energetskog sistema, \u0161to zahtijeva korjenit energetski zaokret (njem. ENERGIEWENDE)<\/strong>, koji podrazumijeva 4 elementa tranzicije.<\/p>\n

\n
\"\"<\/figure>\n
Elementi energetskog zaokreta ka niskokarbonskom dru\u0161tvu<\/span><\/div>\n<\/div>\n

Zna\u010dajnu ulogu u zaokretu imaju lokalne zajednice, zbog \u010dega nevladina organizacija Regionalni centar za obrazovanje i informisanje iz odr\u017eivog razvoja za jugoisto\u010dnu Evropu (REIC) implementira projekat Niskoemisioni razvoj na lokalnom nivou (L<\/strong>ow EM<\/strong>ision DE<\/strong>velopment at L<\/strong>ocal level \u2013 LEMDEL<\/strong>) u okviru kojeg su direktni korisnici projekta predstavnici:<\/p>\n

    \n
  1. Lokalnih zajednica sa podru\u010dja BiH,<\/li>\n
  2. Malih i srednjih preduze\u0107a,<\/li>\n
  3. Nevladinih organizacija,<\/li>\n
  4. Razvojnih agencija i<\/li>\n
  5. Resornih ministarstava.<\/li>\n<\/ol>\n

    Projekat se sprovodi uz finansijsku podr\u0161ku Fondacije Heinrich B\u00f6ll, na podru\u010dju BiH, a primarni ciljevi su podizanje svijesti i \u0161irenje znanja o glavnim aspektima i va\u017enosti niskokarbonskog razvoja. U okviru projekta LEMDEL odr\u017eani su seminari u Banja Luci, Bijeljini i Mostaru pod nazivom \u201eNiskoemisioni razvoj na lokalnom niovu\u201c.<\/p>\n

    U zavr\u0161nici projekta odr\u017ea\u0107e se radionica za predstavnike lokalnih zajednica sa podru\u010dja \u010ditave BiH, \u010diji \u0107e glavni rezultat biti Mapa puta niskoemisionog razvoja na lokalnom nivou u BiH, koja \u0107e predstavljati vi\u0111enje predstavnika lokalnih zajednica, o tome koje mjere treba poduzimati s ciljem ostvarenja niskoemisiong razvoja lokalnih zajednica u BiH. Mapa puta \u0107e se uputiti resornim ministarstvima i drugim donosiocima odluka u oblasti energetike, kako bi bila uzeta u obzir prilikom izrade novih strate\u0161kih dokumenata u ovoj oblasti.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Autor:\u00a0Nejra Spahi\u0107, dipl.ing.ma\u0161., stru\u010dni saradnik na projektima u oblasti energije,\u00a0Regionalni centar za obrazovanje i informisanje iz odr\u017eivog razvoja za jugoisto\u010dnu Evropu (REIC) Nakon nastanka promjena u energetici poput uvo\u0111enja liberalizacije tr\u017ei\u0161ta devedesetih godina pro\u0161log vijeka, i postavljanja ambicioznih ciljeva Evropske komisije za smanjenje emisije stakleni\u010dkih gasova (GHG) u Evropskoj Uniji po\u010detkom teku\u0107e decenije, dekarbonizacija energetike […]<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":19829,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_seopress_titles_title":"Niskokarbonski razvoj u Bosni i Hercegovini \u2013 prilika za razvoj privrede","_seopress_titles_desc":"Nakon nastanka promjena u energetici poput uvo\u0111enja liberalizacije tr\u017ei\u0161ta devedesetih godina pro\u0161log vijeka, i postavljanja ambicioznih ciljeva Evropske komisije za smanjenje emisije stakleni\u010dkih gasova (GHG) u Evropskoj Uniji po\u010detkom teku\u0107e decenije, dekarbonizacija energetike","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"484","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"niskokarbonski razvoj","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,484,4],"tags":[4759,766,647,372],"class_list":["post-19825","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-obnovljivi-izvori-energije","category-u-fokusu","category-zivotna-sredina-i-klima","tag-dekarbonizacija-energetike","tag-klimatske-promene","tag-obnovljivi-izvori-energije","tag-reic","country-bosna-i-hercegovina"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19825","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19825"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19825\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19829"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19825"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19825"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balkangreenenergynews.com\/rs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19825"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}